Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz iktisat gazetecileriyle İstanbul Finans Kent’teki Halkbank Genel Müdürü binasında yaptığı sohbet toplantısında Türkiye iktisadının geçen yılı tüm global ve bölgesel belirsizliklere karşın yeterli bir performansla kapattığını belirterek 2026’dan umutlu olduğunu tabir etti.
2025’te temel makroekonomik göstergelerdeki öngörü ve amaçların değerli oranda gerçekleştiğini belirten Yılmaz şu değerlendirmeyi yaptı:
“Öngördüğümüz takvim çerçevesinde 2024 yılı Haziran ayından itibaren dezenflasyon süreci başlamış olup bu tarihten itibaren enflasyon oranı 44,6 puan düşmüştür. İstikrarlı büyüme siyasetimizle uyumlu olarak büyümenin kompozisyonunda yurt içi talebin katkısı azalırken cari süreçler açığının ulusal gelire oranı (%1,4) beklentimizle uyumlu gerçekleşmektedir. İktisadi faaliyetteki dengelenme eğilimine karşın işsizlik oranı tek haneli düzeylerde (%8,5 civarı) seyretmektedir. Bütçe açığındaki görünüm, kamu harcamalarında aktifliği artırıcı tedbirler ve gelir performansımızla öngörülenden daha olumludur. Makroekonomik göstergelerdeki güzelleşen görünümle yatırımcıların ülkemize olan bakışı olumlu manada değişmiş; ülkemizin kredi risk primi (CDS) düşmüş, ulusal rezervlerimiz artmıştır.”
2026 amaçlarını tekrar hatırlattı
Yılmaz uygulanacak nakdî ve mali siyasetler, gerçekleştirilecek ıslahatlar sayesinde sayesinde 2026 yılında da maksatlara ulaşılacağını söyledi. Yılmaz’ın verdiği bilgiye nazaran 2026 ekonomik amaçları şöyle:
Yüzde 3,8 oranında gerçek büyüme. 1,7 trilyon dolara yaklaşan ulusal gelir. 19 bin dolara yaklaşan kişi başı ulusal gelir. 410 milyar doları aşan mal ve hizmet ihracat. 68 milyar dolara ulaşan turizm geliri. Cari açığın mili gelire oranı yüzde 1,3. 700 bini aşan ek istihdam. 8,4 seviyesinde işsizlik oranı. Yüzde 20’lerin altında yıllık enflasyon…
Yılmaz enflasyonun inmeye devam ettiğini ve değerli ekonomik göstergelerde düzgünleşme olduğunu söz ederek “Türkiye’nin risk göstergelerinde değerli güzelleşme var, cari açığında kıymetli düzgünleşme var, bütçe performansında değerli güzelleşmeler, rezervlerinde kıymetli iyileştirmeler, münasebetiyle bunların doğal olarak kredi değerlendirmelerine de yansımasını bekliyoruz” dedi.
OVP’de güncelleme gündemde değil
Enflasyon maksadıyla ilgili bir OVP güncellemesinin gündemde olmadığını söz eden Yılmaz “Burada bir güncelleme gereksinimi şu anda görmüyoruz doğrusu. Ocak ayında ve izleyen aylardaki eğilimler buradaki gidişatı daha netleştirecektir. Birinci çeyrekte sağlayacağımız enflasyondaki güzelleşmenin beklentilere de yansıyacağını bekliyoruz. Yani beklentiler de sabit değil malum, onlar da dinamik. Hasebiyle bu birinci çeyrekteki enflasyon performansının beklentiler ve de daha fazla yansımasını bekliyoruz. Hasebiyle şu an itibariyle bu türlü bir güncelleme gündemimizde yok” dedi.
Finansal piyasalar rahatladıkça, belirli aralar alındıkça olağanlaşmaya yanlışsız adımlar atılmasının beklenmesi gereken bir durum olduğunu söyleyen Yılmaz “Ancak bir es üzere bir şey kelam konusu değil, es verme diye bir şey programımızda kelam konusu değil. Programda ince ayarlar her vakit yapılabilir. Bütün programlar dinamiktir, gelişen koşullara nazaran, gereksinimlere nazaran ince ayarlar -yönetim bunun için var- her vakit yapılabilir, lakin programımızın temelinde hiçbir halde bir es verme, duraksama kelam konusu değil. Münasebetiyle programımızı biz kararlı bir halde uygulamaya devam edeceğiz.” diye konuştu.
Yılmaz yapabilecekleri ince ayarların ana fikrinin “Üretimi, yatırımı, ihracatı daha fazla destekleme, tüketimi bir ölçü daha ölçülü hale getirme” olabileceğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz enflasyonda 2024 yılı mayıs ayındaki tepeden 45 puana yakın bir düşüşün sözkonusu olduğu söz ederek şunları söyledi:
“Ama tam dilek ettiğimiz yerde miyiz? Az evvel de söyledim, natürel ki geçen yılın sonu prestijiyle 20’li sayıları hedefliyorduk biz ancak, 30’un bir ölçü üzerinde kaldık. Fakat onun da en kıymetli sebebi, tarım kesiminde yaşadıklarımız. Bu yıl hem ziraî don, hem de kuraklık oldu. O da tarımın yılı yüzde 6’lık bir daralmayla kapatmasına neden olacak. Ziraî tesir olmasa muhtemelen bugün çok daha olumlu bir sayısı konuşuyor olacaktık.”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz eğitim ve kira başta olmak üzere hizmet fiyatlarındaki yüksek seyrin de manşet enflasyona olumsuz tesir yaptığının altına çizdi.
Özel okullar manşet enflasyonu üst çekiyor
Türkiye’de eğitim veren özel okulların sistemdeki tartısının yüzde 10 olduğunu tabir eden Yılmaz “Eğitim çağındaki nüfusun yüzde 90’ı bu hizmeti dünyanın hiçbir yerinde görülmemiş biçimde fiyatsız alıyor. Hasebiyle eğitimdeki enflasyon dediğimizde toplumun yüzde 10’unu aslında ilgilendiren bir mevzu, lakin manşet enflasyonu üste çekiyor alışılmış.” diye konuştu.
Yılmaz enflasyona kıymetli tesir yapan bir banka kalemin de kira olduğunu söz ederek “Toplumun yüzde 27’si kiracı. Fakat kira konusunda önümüzdeki perspektifte daha olumlu bir beklentimiz var, bu konut arzıyla da birlikte, toplumsal konutla birlikte orada da daha olumlu bir perspektifimiz var” dedi.
Enflasyonu çok daha süratli düşürürüz fakat…
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz enflasyonun çok daha süratli düşürülmesinin de mümkün olduğunu belirtmekle birlikte bunun doğuracağı büyük toplumsal ve ekonomik maliyetlere de dikkat çekti. “Büyümeyi, istihdamı, öteki toplumsal istikrarları gözden çıkarıp yalnızca ve yalnızca süratle enflasyonu düşürelim derseniz, olağan ki bu mümkün” diyen Yılmaz şöyle devam etti:
“Ama bunun doğuracağı büyük toplumsal ve ekonomik maliyetler var. Münasebetiyle biz bu süreci hem ekonomik, toplumsal tesirleriyle birlikte ele alıyoruz ve kademeli bir formda bir düşüş trendi içinde enflasyon. Geldiğimiz nokta değerli bir nokta diye inanıyorum. 2025’te yaşadığımız birtakım olumsuz şartların ortadan kalkması, hizmet enflasyondaki katılıkların kırılması, beklentilerdeki düzgünleşme süreci 2026 gayelerimizi gerçekçi hale getiriyor diye düşünüyorum.”
Cumhurbaşkanı Cevdet Yılmaz enflasyonla çaba konusunda şirketlerin, hane halklarının ve bilhassa hassas kısımların bu işlerden daha az etkilenerek muvaffakiyete ulaşılması için bu türlü bir tasarım yapıldığının söylenebileceğini tabir etti.
Daha tesirli irtibata gereksinim var
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz beklenti anketlerinin bilhassa gerçek kesim ve hane halklarının önümüzde 12 aylık enflasyon beklentilerinin gayelerin çok üzerinde olduğunu gösterdiğini belirterek “Bu mevzuda daha tesirli bir irtibata gereksinimimiz var” dedi. İrtibat konusunda herkese vazife düştüğünü belirten Yılmaz şunları söyledi:
“Hepimize vazife düşüyor, kurumlara da misyon düşüyor. Gerçek kesimin çatı kuruluşlarına da vazife düşüyor bence. İşte bugün burada yaptığımız da tahminen bunun bir modülü. Hasebiyle bütün bakanlarımızın, bakanlıklarımızın, tekrar özel kesim çatı kuruluşlarının bunu yapması değerli. Toplumsal bilimlerde bir kavram var, self-fulfilling prophecy diyorlar. Kendini gerçekleştiren kehanet. Artık herkes yarın şöyle bir şey olacak diye beklediğinde olmayacak bir şey ise bile oluyor. Münasebetiyle bu beklentileri düzgünleştirmek bu manada çok değerli. Burada yanlış anlamayın, âlâ bir düzelme de var bakın, 12.8 puan düşmüş beklenti. Yani büsbütün hani bir olumsuzluk kelam konusu değil, fakat istek ettiğimiz yerde değiliz şimdi. Trend aşağıya gerçek. Bu hoş bir şey. Bunu daha da hızlandırmamız lazım, o manada söylüyorum. Bütün dünyada da bir irtibat açığı var maalesef. Bu şunu gösteriyor: Geldiğimiz seviyeyle beklentiler ortasındaki fark zati bir bağlantı muhtaçlığını ortaya koyuyor bence çok net bir formda. Hasebiyle bizim daha fazla gerçek dala bu mevzuları anlatmamız, onlarla konuşmamız lazım.”