DEVA Partisi Genel Lideri Ali Babacan, kamu işçi rejimi, memur maaşları ve emeklilerin yaşadığı geçim kasvetine Memurlar.net Genel yayın Yönetmeni Edip Üzen’e değerlendirmelerde bulundu. Babacan, mevcut sistemin yamalı bohçaya döndüğünü belirterek, Türkiye’nin iktisat idaresindeki liyakat kaybının bedelini dar gelirlinin ödediğini vurguladı.
ALİ BABACAN’DAN SERT TENKİT: “KAMU MAAŞ SİSTEMİNDE ÜÇ ÖLÜMCÜL KUSUR YAPILIYOR”
Deva Partisi Genel Lideri Ali Babacan, kamu çalışanlarının ve emeklilerin beklediği maaş düzenlemeleri hakkında konuştu. Meslek memurlara yönelik artırım vaatlerinin tekraren gündeme gelip geri çekilmesini “yönetememe hali” olarak tanımlayan Babacan, sistemin neden tıkandığını anlattı.
“Maaş Artışları Gerçek Enflasyona Değil, Kağıt Üstündeki Sayılara Dayanıyor”
Babacan’a nazaran kamu maaş sistemindeki birinci ve en kronik sorun, bilgilerin güvenilirliği.
“Bakın, burada birinci ve en temel kusur, maaş artışlarının dayandırıldığı bilgidir. Siz şayet enflasyonu düşük gösterirseniz, o düşük bilgi üzerine ne kadar artırım yaparsanız yapın, vatandaşın cebindeki yangını söndüremezsiniz. TÜİK’in açıkladığı sayılar ile çarşıdaki, pazardaki, marketteki gerçekler ortasında uçurum var. Memurumuzun, emekçimizin alım gücü sistematik olarak eritiliyor. Bizim devrimizde biz gerçek sayılarla hareket ederdik. Bugün ise rasyonellikten uzak, yalnızca bütçe disiplini manzarası vermek ismine halkın boğazından kesilen bir sistem var. Gerçek enflasyon farkını vermediğiniz sürece, yaptığınız her düzenleme eksik kalmaya mahkumdur.”
“5,3 Milyon Kamu Çalışanı Ortasında Liyakat ve Adalet Kayboldu”
Sistemdeki ikinci büyük yanlışın “iç dengesizlik” olduğunu belirten Babacan, kamu işçi rejimindeki karmaşaya dikkat çekti:
“İkinci yanılgı, kamu işçi sisteminin iç istikrarının büsbütün bozulmuş olmasıdır. Bugün 5,3 milyondan fazla kamu çalışanı var. Lakin bu beşerler ortasında o denli bir dengesizlik yaratıldı ki; birebir işi yapan, tıpkı sorumluluğu taşıyan lakin farklı statülerde oldukları için apayrı maaşlar alan bir kitle oluştu. Objektif kriterler, liyakat ve hak asıllı bir sistem yerine; ahbap-çavuş bağlarına yahut kesimli düzenlemelere dayanan bir yapı getirildi. Bir kümeye artırım yaparken oburunu unutursanız, birine verip başkasını görmezden gelirseniz çalışma barışını bozarsınız. Bugün kamuda çalışma barışı kalmamıştır zira adalet duygusu zedelenmiştir.”
“Emekliler Açlığa Mahkum Edildi: 65 Yaşındaki İnsan İnşaatta Çalışamaz”
Emekli maaşları ile çalışan maaşları ortasındaki makasın açılmasını “üçüncü büyük hata” olarak nitelendiren Babacan, emeklilerin içinde bulunduğu durumu toplumsal bir yara olarak tanımladı:
“Geçmişte çalışan maaşı ile emekli maaşı ortasında korunması gereken bir oran vardı. Artık bu oran büsbütün yerle bir oldu. En düşük emekli maaşını 20 bin liraya tamamlamayı bir müjde üzere sunuyorlar. Beyefendiler, açlık sonunun 30 bin lirayı geçtiği, yoksulluk sonunun 100 bin liraya dayandığı bir ülkede siz hangi 20 bin liradan bahsediyorsunuz? Bugün Türkiye’de 60-65 yaşındaki emeklilerimiz, yalnızca meskenine ekmek götürebilmek için inşaatlarda, ağır işlerde çalışıyor. Bu beşerler bir ömür devletine hizmet etmiş; artık ise en riskli işlerde çalışmak zorunda bırakılıyorlar. Emekliyi sokağa, inşaata, teminatsız işe mahkum eden bir iktisat idaresi başarılı sayılamaz. Bu bir tercihtir ve bu tercih dar gelirliden yana değildir.”
“Refah Hissesi Bir Lütuf Değil, Çalışanın Hakkıdır”
Büyüme sayılarının tabana yayılmadığını savunan Ali Babacan, maaş güncelleme periyotlarına dair de somut bir teklif sundu:
“Ekonomi büyüyor diyorlar. Pekala, bu büyüme kime yarıyor? Şayet bu ülkede bir büyüme varsa, bu büyümenin ‘refah payı’ olarak memura, emekliye, çalışana yansıması gerekir. Büyüme yalnızca faiz geliri elde edenlere yahut sermaye sahiplerine gitmemeli. Ayrıyeten yüksek enflasyonun olduğu bir ortamda 6 ay beklemek zulümdür. Maaş artışlarının gerekirse 3 ayda bir güncellenmesi ve üzerine kesinlikle büyümeden gelen refah hissesinin eklenmesi koşuldur. Mevcut iktidar dolaylı vergilerle (KDV, ÖTV) dar gelirliyi ezerken, faiz lobilerini besliyor. Bizim tahlilimiz; verginin az kazanandan az, çok kazanandan çok alındığı ve gelirin adil bölüşüldüğü bir sistemdir.”
“Avrupa ile Sayıyı Değil, Motivasyonu Kıyaslayın”
Hükümetin sık sık lisana getirdiği “kamuda çalışan sayısı çok fazla” argümanına da cevap veren Babacan, asıl sıkıntının verimlilik olduğunu söyledi:
“Hükümet yetkilileri kamu çalışanı sayısını Avrupa ile kıyaslıyor. Evet, kıyaslayalım. Avrupa’da nüfusa oranla bizden çok daha fazla kamu çalışanı olan ülkeler var. Ancak oradaki memur işine giderken ‘Bu ay kirayı ödeyebilecek miyim?’ diye düşünmüyor. Oradaki memurun motivasyonu yüksek, geçim derdi yok. Siz memuru açlık hududuna mahkum ederseniz, ondan randıman bekleyemezsiniz. Şayet bir kamu vazifelisi sabah heyecanla değil, borçlarını düşünerek işe gidiyorsa o sistemden hizmet çıkmaz. Bizim gayemiz; sayıyı tartışmak değil, kamu çalışanının onuruna yaraşır bir maaşla, yüksek motivasyonla ve verimlilikle çalışmasını sağlamaktır.”
Ali Babacan: “Gelir kaybı süreksiz değil, yanlış siyasetlerden beslenen kalıcı bir tablo”
Türkiye’de kamu çalışanları, emekliler ve minimum ücretliler açısından son yılların ortak gerçeği, yapılan maaş artışlarına karşın alım gücünün süratle düşmesi oldu. Açıklanan enflasyon oranlarıyla günlük hayat ortasındaki fark büyürken, iktisat idaresine yönelik tenkitler de sertleşiyor. Ekonomiden sorumlu devlet bakanlığı ve başbakan yardımcılığı vazifelerinde bulunmuş olan Ali Babacan, mevcut tabloyu değerlendirirken sorunun sırf teknik değil, idare anlayışıyla ilgili olduğunu vurguluyor.
Babacan’a nazaran Türkiye’de bugün yaşanan gelir kaybı, konjonktürel bir dalgalanma değil; uzun müddettir uygulanan yanlış siyasetlerin bir sonucu.
“Maaş artışları gerçeği yansıtmıyorsa, sorun sayıda değil sistemdedir”
Ali Babacan, maaş artışlarının toplumda karşılık bulmamasının temel nedeninin, enflasyon bilgilerinin hayat pahalılığını yansıtmaması olduğunu söylüyor. Fiyat artışlarının TÜİK tarafından açıklanan enflasyon oranlarına bağlanmasının, bilhassa sabit gelirliler açısından önemli bir itimat sorunu yarattığını söz ediyor.
Babacan, besin, kira ve güç üzere zarurî harcamaların enflasyonunun, ortalama enflasyonun çok üzerinde seyrettiğine dikkat çekerek, “İnsanların hissettiği fakirleşme bir algı sıkıntısı değil, matematiksel bir gerçek” değerlendirmesinde bulunuyor. Bu durumun uzun vadede devlete duyulan itimadı de aşındırdığını belirtiyor.
“Kamuda fiyat istikrarı bozulmuş durumda”
Kamu işçi sistemine ait değerlendirmelerinde Babacan, yıllar içinde yapılan kesim modül düzenlemelerin bugün önemli bir karmaşa yarattığını tabir ediyor. Tıpkı kurumda, emsal sorumluluklara sahip çalışanın farklı maaşlar almasının, çalışma barışını zedelediğini ve liyakat unsurunu zayıflattığını lisana getiriyor.
Babacan’a nazaran sorun sadece düşük maaşlar değil; adil olmayan maaş yapısı. Süreksiz güzelleştirmelerle bu tablonun düzelmeyeceğini belirten Babacan, kamunun tamamını kapsayan, sade ve şeffaf bir fiyat ıslahatına gereksinim olduğunu vurguluyor.
“Emeklilik, gelir garantisi olmaktan çıktı”
Emeklilerin yaşadığı ekonomik dertlere da değinen Babacan, mevcut emeklilik sisteminin toplumsal devlet anlayışıyla bağdaşmadığını söylüyor. Çalışma hayatı boyunca ödenen primlere karşın emekli maaşlarının süratle eridiğini belirten Babacan, bunun temel nedenlerinden birinin geçmiş yıllarda gerçek enflasyonun altında yapılan artışlar olduğunu söz ediyor.
Babacan, bugün çok sayıda emeklinin geçinemediği için çalışmak zorunda kaldığını, bunun ise emekliliği bir “dinlenme dönemi” olmaktan çıkardığını lisana getiriyor. Emekli maaşları ile çalışan maaşları ortasındaki farkın giderek açıldığını da ekliyor.
“Enflasyon farkının geç verilmesi, kaybı büyütüyor”
Memur ve memur emeklilerine yönelik enflasyon farkı uygulamasını da kıymetlendiren Babacan, yüksek enflasyon ortamında bu farkın gecikmeli verilmesinin önemli bir hak kaybı yarattığını söylüyor. Maaşların birinci aylarda süratle eridiğini, aylar sonra yapılan telafilerin ise kaybı karşılamadığını belirtiyor. Babacan’a nazaran bu nedenle enflasyon farkının daha sık ve otomatik sistemlerle devreye girmesi gerekiyor. Aksi halde, maaş artışları yalnızca kağıt üzerinde kalıyor.
“Büyüme varsa, refah hissesi da olmalı”
Ekonomide büyüme açıklamalarına karşın toplumun geniş kesitlerinin bu büyümeden hisse alamadığını tabir eden Babacan, refah hissesinin sistem dışına itilmesini eleştiriyor. Yalnızca enflasyon oranında yapılan artışların kâfi olmadığını vurgulayan Babacan, büyümenin nimetlerinin çalışanlar ve emeklilerle paylaşılmadığı bir yapının sürdürülebilir olmadığını söylüyor.
Babacan’a nazaran mevcut tabloda büyümeden en fazla yarar sağlayan kesitler, üretimden değil finansal gelirlerden çıkar elde edenler.
“Asgari fiyatta ‘beklenen enflasyon’ yaklaşımı hak kaybı yaratıyor”
Asgari fiyat siyasetlerine ait tenkitlerinde Babacan, fiyat artışlarının beklenen enflasyona nazaran belirlenmesinin çalışanlar açısından önemli bir kayıp yarattığını söylüyor. Bu prosedürün sırf bir yılın değil, sonraki yılların da gelirini aşağı çektiğini tabir ediyor. Refah hissesinin devre dışı bırakılmasıyla birlikte minimum ücretlinin her yıl daha fazla fakirleştiğini belirten Babacan, mevcut yaklaşımın gelir adaletsizliğini derinleştirdiğini vurguluyor.
Kamu Maaş Sistemindeki Üç Temel Yanılgı ve TÜİK İtimat Sorunu
Babacan, kamu maaş sisteminde üç temel kusur olduğunu belirtti. Birincisi, genel maaş seviyesinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan enflasyon oranına nazaran belirlenmesi. Babacan’a nazaran, TÜİK’in son yıllarda enflasyonu yanlışsız ölçme uğraşını artırmış olsa da, geçmişte açıkladığı sayıların gerçeklerden uzak olması nedeniyle bir güvensizlik oluştu. Bu durumun, maaşların gerçek enflasyona nazaran artırılmasını engellediğini ve vatandaşların refahını düşürdüğünü söz etti.
İkinci sorun olarak kamu çalışanları ortasındaki maaş dengesizliğini gösteren Babacan, “Neredeyse çalışan sayısı kadar farklı farklı cinsten maaş alan beşerler var. Beş milyon üç yüz bin kamu çalışanımız var. Neredeyse beş milyon üç yüz bin çeşit maaş var neredeyse” diyerek, bu durumun objektif ve liyakat asıllı kriterlere nazaran tekrar ele alınması gerektiğini savundu.
Son olarak, çalışan ile emekli ortasındaki maaş katsayısının büsbütün bozulmasını üçüncü temel yanılgı olarak işaret etti. Evvelden memur ve emekli maaşları ortasında bir orantı varken, artık çalışırken alınan maaş ile emekli maaşı ortasında büyük bir uçurum oluştuğunu, bunun da insanların hayat standardını bozduğunu lisana getirdi. Babacan, bu dengesizliklerin giderilmesi için kamu işçi sisteminin baştan sona tekrar dizayn edilmesi gerektiğini vurguladı.
Asgari Fiyat Artırımı “Hak Gaspı ve Zulüm”
Asgari fiyata yapılan artırımı “tam bir hak gaspı” ve “zulüm” olarak pahalandıran Babacan, minimum fiyatın belirlenmesinde gerçekleşen enflasyonun baz alınması ve üzerine refah hissesi eklenmesi gerektiğini savundu. Geçmişte taban fiyat artırımının yıl boyunca enflasyonla eridiğini ve bu erimenin telafi edilmesi gerektiğini belirtti. Babacan, 2025 yılı için açıklanan resmi enflasyon sayıları ve geçmiş yıllardaki metodoloji değişiklikleri üzerinden taban ücretlilerin devletten en az yüzde otuzluk bir alacağı olduğunu tez etti. Ayrıyeten, ekonomik büyümeden kaynaklanan refah hissesinin da taban ücretlilere verilmediğini, bu hissenin yalnızca faize para yatıran bir avuç beşere gittiğini öne sürdü.
Ekonomik Büyüme ve Kayıp Refah
Türkiye’nin ekonomik potansiyelinin altında kaldığını ve bunun berbat idareden kaynaklandığını belirten Babacan, 2023 amaçlarını hatırlattı. Kendi devirlerinde 2023 için 25 bin dolar ulusal gelir ve 2 trilyon dolar ekonomik büyüklük hedeflediklerini lakin bu gayelere ulaşılamadığını söyledi. Babacan, “Eğer Türkiye iktisadı bizim öngördüğümüz formda büyüseydi, bu büyüklüğe nazaran de Türkiye’nin vergi tahsilatı olsaydı, bütün vatandaşlarımızın refah düzeyi şu andakinin iki katı olacaktı” diyerek, ülkenin gerçek potansiyelinin yarısında olduğunu ve bu durumun vatandaşların refahını olumsuz etkilediğini söz etti. Bu durumun temel nedenlerini ise “güven eksikliği, hukuk ve adaletle ilgili önemli problemler, ehliyet ve liyakatin geri plana atılması” olarak sıraladı.
Enflasyon ve Vergi Politikaları
Yüksek enflasyonun oluşturduğu hasarın adil bir halde giderilmediğini vurgulayan Babacan, hükümetin yüksek faiz uygulamak zorunda kalmasının hasarı daha da büyüttüğünü belirtti. Devletin yüksek faizi vatandaştan ÖTV ve KDV üzere vergilerle tahsil ettiğini, bu vergilerin ise en çok düşük gelirli kesiti vurduğunu söz etti. Bilhassa besin fiyatlarındaki artışa dikkat çeken Babacan, son beş yılda dünyada besin fiyatları yüzde kırk civarında artarken, Türkiye’de bu artışın yüzde yedi yüzlere ulaştığını, ortadaki farkın “kötü idarenin farkı” olduğunu söyledi.
Mülakat Sistemi ve Kamu Çalışanı Artışı
Kamuya alımlardaki mülakat sistemini “siyasi görüşe nazaran ya da referansa nazaran insanları eleme aracı” olarak eleştiren Babacan, bunun bir “kul hakkı” problemi olduğunu belirtti. Adil, objektif ve şeffaf kriterlere dayalı yazılı imtihanların temel alınması gerektiğini savundu. Ayrıyeten, kamu çalışanlarının sayısının 2015’teki 3 milyondan 2018 sonrası 5.3 milyona çıkmasını da eleştirdi. Bu artışın, hükümetin oy potansiyelinin azalmasından duyduğu dehşetle, siyasi baskıyı öteleme ve geçiştirme maksatlı toplu takıma alma operasyonları olduğunu tez etti. Babacan, kıymetli olanın çalışan sayısı değil, çalışanların verimliliği, motivasyonu ve geçim düzeyi olduğunu vurguladı.