Ekranın bir ucunda “kolay kazanç” vaadi, öbür ucunda dağılan aileler, borç batağına sürüklenen gençler ve artan intihar olayları… Sanal kumar, sessiz ancak derin bir toplumsal yıkıma dönüşürken, bağımlılık artık sadece bireyi değil, tüm toplumu tehdit ediyor.
Sabah’tan Harun Sekmen, Yeşilay’ın hazırladığı sanal kumar belgesinin ayrıntılarını inceledi. Klinik Psikolog Ayhan Altaş’a göre gençlerdeki bahis bağımlılığın temel dürtüsü “Sevilmeyen bir çocuğun, denetimsiz bir yetişkinliğe tutunma uğraşı. Başardım, ben de yapabilirim” duygusu…
KORKUTAN VERİLER
Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) bilgilerine nazaran, kumar nedeniyle yapılan müracaatlar 2022 yılında 3 bin 6 iken 2023’te 3 bin 552’ye, 2024’te 4 bin 798’e ve 2025’te 5 bin 748’e yükseldi. Müracaatların yaş dağılımına bakıldığında ise, kumar oynayanların yüzde 36,7’sinin 20-30 yaş, yüzde 43,4’ünün 30-40 yaş aralığında olduğu, yüzde 15,4’ünün 40-50 yaş kümesinde yer aldığı görülüyor.
SOSYAL ETRAF FAKTÖRÜ
Buna nazaran danışanların yüzde 34,3’ü 18 yaşından evvel, yüzde 42,8’i 18-25 yaş ortasında, yüzde 22,7’si ise 25 yaşından sonra birinci sefer kumarla tanıştığı görüldü. YEDAM bilgileri, kumara yönelmede en belirleyici etkenin toplumsal etraf olduğunu da gösterdi. Danışanların yüzde 57,4’ü kumara arkadaş etrafının tesiriyle başladığını belirtirken, yüzde 20’si merak, yüzde 6,5’i boş vakitlerini kıymetlendirme gerekçesiyle oynadığını söz etti.
EĞİTİM ARTTIKÇA BAĞIMLILIK DA ARTIYOR
YEDAM datalarına nazaran danışanların yüzde 13’ü yüksek lisans mezunu. Yüzde 11.3’ü ise üniversite mezunu. Kumara başlayanların yüzde 57.4’ü arkadaş faktörüyle birinci oyunları oynadıklarını söz ediyor. Yüzde 20 ile merak ikinci sırada yer alıyor. Kumar oynayanların yüzde 43.4’ü, 30 ile 40’lı yaşlar ortasında bulunuyor. 36.7’si ise 20 ile 30 yaş ortasında. Bu sayılar genç nüfus için tehlike çanlarının çalındığını da gözler önüne seriyor.
YOĞUN SUÇLULUK DUYGUSU OLUŞUYOR
Psikolog Tuğçe Betül Şenel’in anlattığı olaylar da bağımlılığın insanı nasıl tükettiğini ve insan zhininden onulmaz yaralar açtığını gözler önüne serer cinsten. Kendisinden dinleyelim… “Üniversite öğrencisi genç bir danışan, ailesine yakalanma kaygısıyla başvurmuştu. Ders muvaffakiyetindeki ani düşüş, toplumsal ilgilerden geri çekilme ve ağır suçluluk duygusu vardı.
Bahis siteleriyle birinci teması arkadaş ortamında olmuş, vakitle “kontrol bende” niyeti yerini “bırakamıyorum” hissine bırakmıştı. Bu olayda bağımlılığın temelinde, aidiyet gereksinimi ve kabul görme isteği kıymetli bir rol oynuyordu.” Şenel, sanal kumar bağımlılığının kolay kolay fark edilmediğine dikkat çekerek, “Klinik gözlemlerime nazaran sanal kumar bağımlılığının en tehlikeli istikametlerinden biri, görünmez olması. Husus bağımlılığında olduğu üzere fizikî belirtiler erken periyotta fark edilmiyor. Kişi işine gidebiliyor, ailesiyle birebir meskende yaşayabiliyor; fakat zihinsel olarak daima bahisle meşgul oluyor. Beyin, kazanma ihtimaliyle salgılanan dopamine koşullandıkça, kişi giderek daha fazla oynamaya yöneliyor” dedi.
HAYAL KABUSA DÖNDÜ
Klinik Psikolog Ayhan Altaş’ın vaka örnekleri ise hem çok çarpıcı hem de toplum olarak nasıl dehşetli bir tehlikeyle karşı karşıya kaldığımızın acı bir fotoğrafı. Altaş’ın mesleksel deneyimlerini okuyoruz…
“Selim 34 yaşında bilişim uzmanı aslında hepimizin her gün sokakta gördüğü, “asla kumar oynamaz” diyeceğin o başarılı, orta yaşlı, ailesine bağlı yazılım uzmanlarından biriydi. Onun öyküsü, o meşhur “bir defadan bir şey olmaz” cümlesiyle değil, aslında içindeki o derin sessizlikle başladı. Bir gün telefonunda gezinirken o renkli, ışıklı oyunlardan birine denk geldi. Birinci başta yalnızca “kafa dağıtmak” için girdi. Bakın, burası çok kritik; Selim aslında para kazanmak için değil, dünyadan bir müddetliğine kaçmak için o telefona sarıldı. O birinci kazandığı birkaç bin lira var ya, işte o an beyni o denli bir dopamin salgıladı ki, Selim o güne kadar hissettiği tüm o iş gerilimini, yetersizlik hissini bir anda unutuverdi. Biz buna “The Zone” diyoruz; dış dünyadaki her şeyin silindiği, yalnızca o dönen sembollerin kaldığı bir trans hali. Lakin işler çok çabuk berbatlaştı. Selim’e şunu öğrettik: O “oyna” dürtüsü geldiğinde, aslında beyninin ona palavra söylediğini fark etmesi gerekiyordu. “Bu sefer kazanacaksın” diyen ses, aslında bir hastalık belirtisiydi..” Selim tesirli bir tedavi sonrasında o bataklıktan kurtuluyor…
BORÇLAR VE DAĞILAN HAYATLAR
Vakanın ise pandemi sürecinde bağımlı olduğuna dikkat çeken Altaş, duygusal boşluk tehlikesine dikkat çekiyor. Ayhan Bey’den dinleyelim… “Sanal kumarla tanışması pandemi periyoduna denk geliyor. Konutta geçirilen uzun saatler, belirsizlik, külfet… Evvel argüman ve canlı bahis derken gece herkes uyuduktan sonra telefonda slot oyunları. Birinci yararlar çok kritik. Zira o an yalnızca para kazanmıyor; “Başardım”, “Kontrol bende”, “Demek ki ben yapabiliyorum” duygusu geliyor. Danışan bana şunu söyledi: “O kazandığım anlarda kendimi güçlü hissediyordum.” Aslında burada kumarın ne işe yaradığını çok net görüyorsun. Para ikincil. Asıl sıkıntı duygusal bir boşluğu doldurmak. Bir mühlet sonra kayıplar başlıyor. Lakin bu noktada bırakmak yerine daha çok oynuyor. Hayatında neler oluyor dersen… Zımnî borçlar, kredi kartları, eşinden saklanan harcamalar. Daima palavra söylemek zorunda kalmak. Eşiyle ortasında görünmeyen fakat çok kalın bir duvar oluşuyor. Çocuğuyla birebir odada ancak zihni değişik bir yerde. Sanal kumar bağımlılığı dışarıdan para sorunu üzere görünür. Lakin terapide gördüğümüz şey şudur: Bu, sevilmeyen bir çocuğun, denetimsiz bir yetişkinliğe tutunma gayretidir.
‘KAZANDIKÇA OYNAMAKTAN KORKUYORUM’
Danışanlarından bir diğeri bayan… Okuyalım… “29 yaşında, bekar, kurumsal bir işte çalışan bir bayan. Dışarıdan bakıldığında nizamlı, denetimli, sorumluluk sahibi. Seansa birinci geliş nedeni ağır tasa, iç kahrı ve geceleri artan huzursuzluktu. ‘Bir şeyler yapmazsam çıldıracak üzere oluyorum’ diyordu. Lakin ne yaptığı sorulduğunda, uzun müddet karşılık veremedi. İşte tam o sessizliklerde kumar vardı. Sanal kumarla tanışması bir ‘oyun’ üzere başlıyor. İşten sonra konutta yalnız olduğu bir akşam, toplumsal medyada bir reklam. ‘Sadece denemek için.’ Birinci yüklediği para çok küçük. Kaybettiğinde üzülmüyor bile. Fakat birinci kazandığında bedeninde hissettiği şeyi çok net anlatıyor: ‘Sanki biri bana ‘aferin’ dedi.” O cümle çok kıymetliydi. Bayanlarda sanal kumar bağımlılığı birçok vakit fark edilmez. Zira gürültülü değildir. Sessizdir. Kapalıdır. Lakin en az erkeklerdeki kadar derindir. Ve tedavi, parayı değil; bastırılmış hisleri merkeze aldığında gerçek güzelleşme başlar. Bu hadiselerde fark etmişsinizdir ki asıl sorun kumar bağımlılığı değil o problemli ruhsal yapının sonucu olarak ortaya çıkıyor. Şayet bu bağımlılığı kalıcı bir halde çözmek istiyorsanız evvel bu bağımlılığın hayatınızda ne işe yaradığını anlayıp sonra onu fonksiyonel hala getiren yapıyı düzeltmeniz gerekiyor.