Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 15 Temmuz darbe teşebbüsü sonrası yayımlanan 672 sayılı KHK ile meslekten ihraç edilen T. U.’ın kişisel başvurusunu karara bağladı. Müracaatın odağını, bir kişinin suçluluğu mahkeme kararıyla sabitlenmeden kamu misyonundan çıkarılmasının anayasal hakları zedeleyip zedelemediği sorusu oluşturdu.
Başvurucunun Temel Argümanı: “Mahkümiyet Yoksa İhraç Masumiyet Karinesine Aykırıdır”
Başvurucu T. U., Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı müracaatta temel olarak iki noktaya dikkat çekti. Şimdi hakkında katılaşmış bir mahpus cezası bulunmadığı bir periyotta isminin KHK listesinde yayımlanarak ihraç edilmesinin “suçsuzluk karinesini” (masumiyet karinesi) ağır formda ihlal ettiğini savundu. Ayrıyeten, bu sürecin toplumsal ve mesleksel hayatını bitirdiğini belirterek “özel hayata hürmet hakkının” haksız yere kısıtlandığını ileri sürdü.
AYM Kararı: İdari Tasarruf ile Ceza Yargılaması Farklıdır
Yüksek Mahkeme, yaptığı incelemede kamu vazifesinden çıkarma sürecinin bir “suç isnadına bağlı ceza” olmadığını, devletin güvenliğini korumak ismine aldığı bir “idari tedbir” olduğunu vurguladı. Kararda, kamu vazifelilerinin devlete olan “sadakat yükümlülüğü”ne atıf yapılarak, yönetimin bu bağı kopmuş gördüğü bireylerle çalışmama yetkisinin olduğu belirtildi.
Masumiyet Karinesi Neden İhlal Edilmedi?
Anayasa Mahkemesi, masumiyet karinesinin ihlal edilmediğine yönelik münasebetinde şu konuların altını çizdi:
İdari ve İsimli Süreç Ayrımı: Kamu vazifesinden çıkarma sürecinin, kişinin hatalı ilan edilmesi manasına gelmediği, yalnızca kamu hizmetinin güvenilirliğini muhafaza gayesi taşıdığı tabir edildi.
Fiili Durum Değerlendirmesi: Müracaatçının darbe gecesi Özel Kuvvetler Komutanlığı’ndaki aksiyonlarının (silah deposunu açma, darbecilere refakat etme vb.) idari makamlarca “iltisak” için kâfi somut bilgi olarak kabul edilebileceği belirtildi.
Yargısal Kontrol Yolu: KHK sonrası kurulan Harikulâde Hal Süreçleri İnceleme Komitesi ve sonrasındaki idari yargı yollarının açık olması, hak arama hürriyetinin korunması olarak değerlendirildi.
Özel Hayata Hürmet Hakkı ve Kamu Menfaati Dengesi
Mahkeme, ihraç kararının müracaatçının özel hayatı üzerinde önemli tesirler yarattığını kabul etmekle birlikte; demokratik bir toplumda devletin, anayasal nizamı korumak ismine bu tıp sınırlamalar yapabileceğine hükmetti. Kararda, darbe teşebbüsü üzere harikulâde bir süreçte “kamu faydası ile kişisel hak ortasındaki dengenin” gözetildiği savunuldu.
Müracaat Kabul Edilemez Bulundu
T. U.’ın savlarını inceleyen AYM, derece mahkemelerinin kararlarında bariz bir takdir yanlışı yahut açık bir keyfilik bulunmadığına işaret ederek müracaatın “açıkça destekten mahrum olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verdi. Bu karar, OHAL devrindeki ihraçların hukuksallığı noktasında yüksek mahkemenin çizdiği sonları bir defa daha tescillemiş oldu. .