Anayasa Mahkemesi (AYM), sendikaların yetki uyuşmazlığı nedeniyle 2012-2014 devri toplu iş kontratının (TİS) 2015’te imzalandığı iş yerinde, 2014’te işten çıkarılan emekçinin maaş farklarından yararlandırılması isteminin reddini “sendika hakkının ihlali” saydı. AYM, yargılamanın yenilenmesine ve müracaatçı emekçiye 34 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yer alan karara nazaran, Bursa’daki bir iş yerinde 2007’de çalışmaya başlayan personel, 2014’te işten çıkarıldı. İşten çıkarılmasının haklı bir sebebinin bulunmadığını belirten personel, işe iade davası açtı lakin “diğer emekçilere sataşma” kapsamındaki faaliyetleri nedeniyle davası reddedildi.
İş yerinde faaliyet gösteren iki sendika ortasındaki yetki uyuşmazlığı nedeniyle 2012 ile 2014 ortasını kapsayan devirde TİS imzalanamadığını, işten atılmasından sonra 2015’te TİS imzalandığını belirten emekçi, geriye dönük haklarının verilmesi isteminin de reddedilmesi üzerine hak ihlali argümanıyla AYM’ye başvurdu.
Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, müracaatçı çalışanın Anayasa’nın 51. unsurunda garanti altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine, ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için tekrar yargılama yapılmak üzere evrakın Bursa 4. İş Mahkemesine gönderilmesine karar verdi. Ayrıyeten personele 34 bin lira manevi tazminat ödenmesi kararlaştırıldı.
– Kararın gerekçesinden
AYM’nin kararında, Anayasa’nın 53. hususunda ekonomik ve toplumsal durum ile çalışma kurallarını düzenlemek emeliyle personeller ve patronların TİS yapma hakkına sahip olduğu kaydedildi.
TİS yapma hakkının sendikalar vasıtasıyla kullanılabileceğine işaret edilen kararda, “işçilerin kısmen yahut büsbütün TİS’ten yararlanamamasına yol açan uygulama yahut yorumların Anayasa’ya alışılmamış olduğu” vurgulandı.
Kararda, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereği, TİS’in imza ve yürürlük tarihleri ortasında iş kontratı sona eren çalışanların de iş mukavelelerinin sona erdiği tarihe kadar yararlanma hakkının olduğu bildirildi.
Başvuru konusu olayda, anayasal ve yasal teminatlara alışılmamış olarak müracaatçı personelin 2012 ile 2014 ortasındaki periyoda ilişkin TİS’in 2015’te imzalanması nedeniyle haklarından faydalandırılmadığı belirtilen kararda, bunun TİS’e eklenen “sadece iş yerinde çalışanların yararlanabileceği” istikametindeki karar olduğu söz edildi.
Mevcut durumun Anayasa’ya karşıt olduğu ve hak ihlali sonucunu doğurduğuna dikkati çekilen kararda, şu sözler yer aldı:
“Başvurucu, kapsam dışı bırakılarak iş kontratının sona erdiği tarihe kadar olan TİS kararlarından yararlandırılmamıştır. Buna rağmen mahkemelerce ilgili ve kâfi bir münasebet ortaya konulmadan müracaatçının davasının reddedilmesi, sendika hakkının gerektirdiği tesirli yargısal inceleme bağlamında devletin müspet yükümlülükleriyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan münasebetlerle Anayasa’nın 51. unsurunda garanti altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.”