Gaziosmanpaşa 12. Asliye Ceza Mahkemesi, bir davanın görülmesi sırasında Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 231. hususunun 1. fıkrasında yer alan ceza kararının iptali için Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu. Mahallî mahkeme, bilhassa evli bayanların evlilik dışı doğan çocuklarını nüfusa gerçek babasıyla kaydettirememesi nedeniyle bu cürmün oluştuğunu ve bunun eşitsizlik yarattığını ileri sürdü.
Çocuğun Kimliğini Bilme Hakkı Korunuyor
Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda soybağının korunmasının yalnızca bir nüfus kaydı sorunu olmadığını belirtti. Kararda, bir çocuğun kendi kökenini ve ebeveynini öğrenmesinin, maddi ve manevi varlığını muhafaza hakkı kapsamında olduğu tabir edildi. AYM’ye nazaran, bu düzenleme çocukların ve ailenin korunmasını sağlayan anayasal bir gayeye hizmet etmektedir.
“1 Yıldan 3 Yıla Kadar Hapis” Ölçülü Bulundu
Yüksek Mahkeme, hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmesinin caydırıcılık açısından gerekli olduğunu savundu. İptal talebinde öne sürülen “ağır yaptırım” tezine karşılık AYM;
- Verilen cezanın mahkemece ertelenebileceğini,
- Seçenek yaptırımlara (para cezası vb.) çevrilebileceğini,
- Dolayısıyla kuralın “orantısız” olmadığını belirtti.
Evli Bayanlar ve Soybağı Karmaşasına Yargıtay Atfı
Kararda en dikkat cazibeli kısımlardan biri, mahallî mahkemenin “evli bayanlar mecburiyetten kabahat işliyor” tezine verilen karşılıktı. AYM, Yargıtay kararlarına atıf yaparak; Türk Uygar Kanunu gereği evlilik birliği sürerken doğan çocuğun babasının koca sayılmasının yasal bir mecburilik olduğunu hatırlattı. Bu yasal mecburilik nedeniyle, evli bir bayanın çocuğunu resmi nikahlı eşinin üzerine kaydettirmesinin bu kabahati (soybağını değiştirme taammüden işlenen bir cürüm olduğu için) oluşturmayacağı belirtildi.
Hangi Durum Cürüm, Hangi Durum Yasal Mecburilik?
Anayasa Mahkemesi kararında yer alan en kritik ayrıntı, “soybağını değiştirme” hatasının oluşabilmesi için kişinin taammüden hareket etmesi gerektiğidir. Şayet bir bayan evli ise ve evlilik dışı bir bağlantıdan çocuğu dünyaya gelmişse, Türk Uygar Kanunu’nun 285. hususu uyarınca bu çocuğu yasal eşinin üzerine kaydettirmek zorundadır. Yargıtay ve AYM, bu durumu “kanundan kaynaklanan bir zorunluluk” olarak gördüğü için, evli bayanın biyolojik babayı gizleyip çocuğu kocası üzerine kaydettirmesini bu kabahat kapsamında değerlendirmemektedir. Lakin evli olmayan bir annenin yahut bir sıhhat görevlisinin, maddi gerçeği bilerek ve taammüden çocuğu öbür birinin nüfusuna kaydettirmesi yahut gerçek soybağını gizlemesi durumunda 1 yıldan 3 yıla kadar mahpus cezası riski devam etmektedir. Hasılı; yasal karineye (babalık karinesi) uymak kabahat teşkil etmezken, bunun dışındaki kasti yer değiştirmeler mahpus cezasıyla sonuçlanabilmektedir.
Karar Oybirliğiyle Alındı
AYM Genel Kurulu, yaptığı asıldan inceleme sonucunda TCK 231/1 hususunun Anayasa’nın 2. ve 38. unsurlarına (hukuk devleti ve suçta/cezada yasallık ilkeleri) ters olmadığına ve itirazın oybirliğiyle reddine karar verdi. Kararı görmek için