MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Suriye’de yaşanan gelişmelere ait yazılı bir açıklama yaptı.
SDG’nin terör örgütü olduğunu ifade eden MHP lideri Bahçeli, “Suriye’de Kürtler diğer SDG diğerdir. SDG terör örgütüdür ve Suriye Kürtlerini temsil etmemektedir.” dedi.
Devlet Bahçeli açıklamasında şu sözlere yer verdi:
“Suriye’de SDG’nin, ülkenin kuzey ve kuzeydoğu bölgelerinde fiili denetim alanları oluşturması, yine inşa ve istikrar sürecinin önündeki en temel manilerden biri haline gelmiştir. Ahmed el-Şara liderliğindeki yeni Suriye idaresi, kesimli yapıyı sona erdirerek merkezi devlet otoritesini yine tesis etmeyi temel öncelik olarak belirlemiştir. Bu çerçevede 10 Mart 2025 tarihinde SDG ile varılan mutabakat, örgütün silahlı varlığının sona erdirilmesi ve devlet kurumlarına entegrasyonu açısından kıymetli bir dönüm noktası olarak değerlendirilmiştir. Lakin ortadan geçen yaklaşık on ayda SDG elebaşlığı, mutabakatın ruhu ve kararlarıyla açık biçimde çelişen bir tavır sergilemiş; özerklik ve federasyon taleplerini gündemde tutarak süreci oyalamaya çalışmıştır. Bu yaklaşım, Şam idaresi tarafından Suriye’nin toprak bütünlüğüne yönelik açık bir tehdit olarak algılanmıştır.
Merkezi hükümetin bu süreçteki tavrını güçlendiren en kıymetli faktörlerden biri, Türkiye’nin Suriye’nin üniter yapısına verdiği açık ve kararlı dayanak olmuştur. Suriye merkezi hükumetinin, uzlaşılan mutabakat mucibince SDG’nin varlığını sonlandırması ve merkezi idareye entegre olmasına yönelik davetine SDG elebaşı Mazlum Abdi, İsrail’den aldığı dayanak ve tahrik sonucu olumlu yanıt vermemiştir. Mazlum Abdi, özerklik/federasyon talebini lisana getirmekle Şam idaresinden taviz alma teşebbüslerinde bulunmuşsa da Şara idaresi ülkede siyasi birlik ve hudut bütünlüğünün tesisinde kararlı davranmıştır. Türkiye’nin de her fırsatta Suriye’nin üniter bir yapıya sahip olması gerektiğine dair telaffuzda bulunması, Şara’ya güç vermiş ve SDG tarafının ayak diremesine karşı merkezi hükümeti cesaretlendirmiştir.
SDG’nin 10 Mart mutabakatının gereklerini yerine getirmemesi, hem Ankara’dan hem de Şam’dan önemli reaksiyonların yükselmesine sebep olmuştur. 2025 yılının son günlerinde başlayan askeri hareketlilik, Halep’te hala silahlı ögelerini tutan SDG’ye karşı operasyonların başlatılmasıyla yeni bir etaba geçmiş, Halep kısa müddette SDG’li terörist ögelerden ve ona takviye çıkan Esad rejimi kalıntılarından temizlenmiştir. Halep’in doğusuna yanlışsız hareket eden Suriye ordusu, son olarak Fırat Irmağı’nın batısında SDG işgalindeki Deyr Hafir’den sonra Meskene’yi ve 34 köy ve kasabayı denetimine almış, Suriye ordusu ögeleri birliklerini Rakka’nın güneybatısında toplamaya başlamıştır. Suriye ordusu, 17 Ocak sabah saatlerinde, Fırat’ın batısındaki bölgenin askeri kapalı bölge ilan edildiğini duyurmuş, bölgedeki sivilleri PKK terör milislerinin mevzilerinden ve SDG’nin müttefiki devrik rejim kalıntılarından derhal uzak durmaya çağırmıştır.
Suriye ordusunun SDG/PKK karşısında alanda gösterdiği üstünlük, Şam idaresinin ülkenin tamamında denetimi sağlama iradesini ortaya koymakla kalmamış, SDG’nin argüman ettiği kadar güçlü ve faal olmadığı gerçeğini de ifşa etmiştir. Öbür yandan, SDG’nin denetim ettiği bölgede yaşayan birçok Kürt ve Arap aşiretinin SDG’nin varlığından rahatsızlık duyduğu, Şam idaresinin egemenliğini tercih ettiği ve Suriye Ordusu ile SDG ortasında yaşanacak mümkün bir çatışmada Şam tarafının yanında yer alacağı bu süreçte daha net anlaşılmıştır. Suriye ordusunun 17 ve 18 Ocak tarihlerinde Rakka’ya hakikat ilerlediği süreçte birçok aşiret üst üste Suriye merkezi idaresinin yanında olduğunu açıklamıştır.
“SDG TERÖR ÖRGÜTÜDÜR VE SURİYE KÜRTLERİNİ TEMSİL ETMEMEKTEDİR”
Doğru olan da budur, çünkü Suriye’de Kürtler öteki SDG oburdur. SDG terör örgütüdür ve Suriye Kürtlerini temsil etmemektedir. Bu gelişmeler, SDG’nin çoğunluğu Araplardan oluşan bir coğrafyayı silah zoruyla denetim altında tutamayacağını ve tutmak istese de Şam idaresi ile SDG’ye karşı çıkan mahallî ögelerin işbirliğiyle SDG’ye fırsat verilmeyeceğine işaret etmiştir. Bu tablo, SDG/PKK açısından vaktin artık lehlerine işlemediğini göstermektedir. Hakikaten 17 Ocak tarihinde SDG terör örgütü ismine Mazlum Abdi’nin ‘Dost ülkelerin ve arabulucuların davetleri üzerine; entegrasyon sürecini tamamlama konusundaki düzgün niyetimizi göstermek ve 10 Mart muahedesinin hususlarını uygulamaya olan bağlılığımız gereği; Fırat’ın doğusuna çekilme kararı aldıklarını’ açıklaması Suriye ordusunun caydırıcılığı çerçevesinde olsa da 10 mart mutabakatının yerine getirilmesi bakımından kıymetli bir kademedir. Şam idaresi, alanda direkt ve kapsamlı bir askeri çatışmaya girmeden; siyasi meşruiyetini, bölgesel istikrarları ve mahallî ögelerin memnuniyetsizliğini kullanarak SDG’nin hareket alanını daraltan bir strateji izlemektedir. Bu yaklaşım, merkezi otoritenin yine tesisine yönelik kararlılığın yalnızca telaffuz seviyesinde kalmadığını, etaplı ve denetimli bir planlamaya dayandığını ortaya koymaktadır.
SDG’nin özerklik yahut federasyon ısrarı, alandaki sosyolojik gerçeklikle giderek daha fazla çelişmektedir. Denetim ettiği alanların büyük kısmında Arap nüfusun tartıda olması, lokal aşiretlerin dışlayıcı ve ideolojik bir yapı olarak algıladıkları SDG idaresine aralı yaklaşmaları ve ekonomik-askeri yükümlülüklerden kaynaklanan rahatsızlıklar, örgütün toplumsal tabanını zayıflatmaktadır. Bu durum, SDG’nin uzun vadede silahlı sıkıntı yoluyla mevcut statükoyu devam ettirmesinin sürdürülebilir olmadığını göstermektedir. Öte yandan Türkiye’nin, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve üniter yapısına ait dengeli ve net söylemi, alandaki denklemi direkt etkilemektedir. Ankara’nın bu yaklaşımı, hem Şam idaresinin elini güçlendirmekte hem de SDG’nin dış dayanak beklentilerini sınırlayan bir caydırıcılık üretmektedir. Türkiye’nin güvenlik hassasiyetlerini merkeze alan bu tavır, SDG’nin “koruyucu şemsiye” arayışlarını da giderek daha kırılgan hale getirmektedir. Bu çerçevede bakıldığında, SDG’nin önünde üç temel seçenek bulunduğu söylenebilir: Bunlar; Merkezi hükümetle bütünleşmeyi kabul ederek silahlı ve siyasi savlarından geri adım atmak; Mevcut statükoyu sürdürmeye çalışarak askeri ve siyasi baskının giderek artmasını göze almak; Dış aktörlere dayanarak vakit kazanmaya çalışmaktır.
“TEK SEÇENEK 10 MART MUTABAKATIDIR”
Mevcut bölgesel konjonktür ve alandaki güç istikrarları ile yaşanan gelişmeler SDG/PKK’nın tez ettiği ölçüde güçlü, vazgeçilmez ve alternatifsiz bir aktör olmadığını; tersine, merkezi devlet otoritesi, bölgesel aktörlerin tavrı ve lokal sosyolojik dinamikler karşısında giderek sıkıştığını göstermektedir. Hasebiyle tek ve makul seçenek: Suriye’nin birlik ve bütünlüğünde karar kılmak ve 10 Mart mutabakatının gereklerini tam manasıyla yerine getirmektir. Çatışmanın kimseye yarar getirmeyeceği ortadadır. Suriye’nin yine yapılanmasının anahtarı Suriye ordusunun tek bir çatı altında bütüncül bir halde toplanmasıdır. Suriye ordusunun yine yapılanması için çatışma periyodundan kalan alışkanlıklar sona ermelidir. YPG/SDG ve altındaki tüm yapılanmalar süratle ve büsbütün feshedilmeli, ilgili kurumlara geri dönüşü olmayacak formda bağlanmalıdır. Önümüzdeki süreçte, Suriye alanında belirleyici olacak öge, silahlı dayatmalar değil; merkezi otoritenin tekrar inşası ve mahallî ögelerin bu sürece ne ölçüde entegre edileceğidir. Şara’nın Kürt lisanı ve kültürüne ait yaptığı açıklama ve imzaladığı 13 sayılı kararnameyle; Suriyeli Kürt vatandaşların Suriye halkının asli ve ayrılmaz bir modülü, kültürel ve dilsel kimliklerinin çokluk içinde birlik taşıyan Suriye ulusal kimliğinin vazgeçilmez bir ögesi olduğunu belirtmiş olmasının birlik ve istikrarın tesisi için olumlu tesiri olacaktır. Kelam konusu kararname, üniter yapı tesis etmeye ve terör örgütlerinin denetim alanlarını bertaraf etmeye yönelik kararlılığın toplumsal mutabakatla desteklenmek istendiğini göstermiştir. Toplumsal uzlaşma ve birliğin güçlendirilmesine yönelik olumlu bir adım olan kararname, SDG’ye yönelik bir taviz olmayıp tam tersine SDG’nin ‘Kürtlerin temsilcisi’ olduğu tarafındaki temelsiz tezini zayıflatan bir gelişme olmuştur. Kürtlere ait kararlar içeren kararnamenin, “Suriye Vatandaşlığı” kavramının güçlendirilmesi, daha geniş kitleler tarafından benimsenmesi ve etnik temelde ayrılıkçılık talep eden görüşlerin zayıflatılması üzere tesirleri olacaktır.
8 UNSURLUK YOL HARİTASI
Bize nazaran; yaşanan gelişmeler çerçevesinde önümüzdeki süreçte Suriye’nin barış, huzur, birlik ve bütünlüğü ile Suriyelilerin refah, temel hak ve özgürlükleri bağlamında süratle uzaklık alınabilmesi için aşağıdaki yol haritasının izlenmesi yerinde olacaktır:
- 10 Mart 2025 mutabakatının tüm unsurlarıyla hayata geçirilmesi, SDG ve türev yapıların büsbütün feshedilerek Suriye devlet kurumlarına eksiksiz ve geri dönüşü olmayacak biçimde entegre edilmesi,
- Federasyon, özerklik ve bölünme tartışmalarının gündemden çıkarılması, Suriye’nin toprak bütünlüğünün kalıcı olarak garanti altına alınması merkezi devlet otoritesinin ülke genelinde hızla tesis edilmesi, Suriye hükümetinin Fırat’ın batısı ve doğusu ayrımı olmaksızın tüm ülke sathında egemenlik sağlaması, yapay coğrafik, etnik yahut siyasi bölünmelerin önüne geçilerek üniter devlet yapısının korunması,
- Yeni ve kapsayıcı bir Suriye anayasasının yapılması, bu kapsamda tüm etnik ve dini kısımları kapsayan, kucaklayıcı, eşitlikçi, demokratik ve hukukun üstünlüğünü temel alan bir anayasal sistemin kurulması,
- Kürtlerle SDG’nin net biçimde ayrıştırılması, SDG’nin ‘Kürtlerin temsilcisi’ olduğu argümanının geçersiz kılınması ve bu algının toplumsal seviyede kırılması,
- Kürtçenin seçmeli ders olarak eğitim sistemine dahil edilmesi üzere Türkmenler başta olmak üzere tüm asli ögelerin kültürel haklarının dikkate ve gündeme alınması,
- Suriye vatandaşlığı’ kavramının güçlendirilmesi, etnik ve dini aidiyetler yerine vatandaşlık bağının temel ortak hissede haline getirilmesi, tek resmi lisan unsurunun korunması, toplumsal uzlaşma ve ulusal birliğin güçlendirilmesini mümkün kılacak adımlar atılması,
- Başkanlık sistemi temelinde idarede istikrarın sağlanması, yürütme kapasitesi güçlü, istikrarlı bir hükümet yapısının oluşturulması, kuvvetler ayrılığı unsurunun tesis edilmesi, demokratik, temsile dayalı siyasal sistem kurulması, hür ve adil seçimler, çok partili hayat ve temsil adaletinin sağlanması, temel hakların garanti altına alınması, din ve vicdan özgürlüğü, hür teşebbüs, insan hakları ve özgürlüklerin korunması,
- Ekonomik ve siyasi olarak güçlü, bütünleşmiş Suriye’nin bölgesel istikrarın temel aktörlerinden biri haline gelmesi.”