Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye nazaran, Fidan, çalışma ziyareti için gittiği Lizbon’da, Portekiz Dışişleri Bakanlığı Büyükelçiler Konferansı’nda katılımcılara hitap etti.
Türkiye ile Portekiz ortasındaki diplomatik bağların tesisinin 100. yılının kutlandığını hatırlatan Fidan, katıldığı toplantının bu bakımdan manalı olduğunu söyledi.
Fidan, “Bugün yaşadıklarımız bir dizi krizden daha fazlasıdır. Bu, tarihi bir dönüşümün sürtüşmesidir. Değişimi, sorumlu bir biçimde yönlendirmek için kâfi garantilerden mahrum bir sistemde yolumuzu bulmaya çalışıyoruz. Bu türlü anlarda, kaderciliğe kapılmak cazip gelebilir. Bu kanıyı kategorik olarak reddetmeliyiz.” sözlerini kullanarak, korumacılığın yükseldiğine, sert güç kullanımının sıklaştığına, uyuşmazlıkların derinleştiğine ve barış ile savaş ortasındaki çizginin giderek bulanıklaştığına dikkati çekti.
Tehditlerin artık klâsik savaş alanlarının çok ötesine uzandığını ve yapay zeka ile yeni teknolojilerin, çatışmaların tabiatını tekrar şekillendirdiğini kelamlarına ekleyen Fidan, teknolojiyi stratejiyle birleştirenlerin belirleyici avantaja sahip olacağı değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, Ukrayna’daki savaş ve ABD’nin değişen stratejik önceliklerinin, Avrupa’ya kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk üstlenmekten öbür seçenek bırakmadığını vurgulayarak, “Avrupalılar olarak hepimiz birebir gemideyiz. Kendi konutumuzun güvenliğini ve emniyetini sağlamak, varoluşsal bir gerekliliktir. Kendi güvenliğimizi diğerlerine devredemeyiz.” dedi.
Gazze’nin bölgenin kanayan yarası haline geldiğinin altını çizen Fidan, ateşkesin ikinci kademesine yaklaşırken Türkiye’nin yönetişim ve yine imar düzeneklerinde sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu bildirdi.
Fidan, barış planının kesin olarak hâkim bir Filistin Devleti’nin kurulmasıyla sonuçlanması gerektiğini kaydederek, memleketler arası hukuk ihlallerinin Gazze’den Lübnan, Suriye, İran ve ötesine sıçradığını kaydetti.
Bakan Fidan, “Son zamanlarda, bu istikrarsızlığın yeni bir biçim aldığını gördük. (İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu hükümetinin Somaliland’ı tanıması, bölge ülkelerinin toprak bütünlüğünü zayıflatarak istikrarsızlığı ihraç eden stratejinin bir diğer tezahürüdür.” diye konuştu.
Suriye’de yapan bir angajman yoluyla istikrarı tesis etmek için fırsat bulunduğunu belirten Fidan, “İstikrarlı ve işleyen bir Suriye, yalnızca bölgesel barış için değil, tıpkı vakitte sosyoekonomik toparlanmayı teşvik etmek ve sistemsiz göçü önlemek için de gereklidir. Bunlar tıpkı vakitte Avrupa’ya direkt yarar sağlayan sonuçlardır.” diye konuştu.
Avrupa Birliği’nin (AB), üyesi olmayan NATO müttefikleriyle işbirliği yapılmasına yönelik resmi taahhütlerine karşın Türkiye’nin uzun müddettir AB’nin güvenlik ve savunma sistemlerinin dışında tutulduğunu lisana getiren Fidan, bu durumun temel nedeninin az sayıda üye devletin dar ulusal gündemlerini Avrupa’nın daha geniş stratejik çıkarlarının önüne koyması olduğunu söyledi.
Fidan, Türkiye’nin demografik dinamizmi, ekonomik potansiyeli ve güvenlik alanındaki kapasitesiyle Avrupa’nın gereksinim duyduğu muvaffakiyet öyküsünü hızlandırabilecek değerli bir aktör olduğuna dikkati çekti.