Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, medya temsilcileriyle bir ortaya geldiği kıymetlendirme toplantısında, milletlerarası sistemin 2025 yılındaki görünümüne ve Türk dış siyasetinin temel önceliklerine ait kıymetli açıklamalarda bulundu.
Bakan Fidan, 2025 yılının milletlerarası sistemdeki tıkanmışlığın derinleştiği ve bu durumun adeta “kanıksandığı” bir devir olarak kayıtlara geçtiğini vurguladı. Global tertibin temelini oluşturan kurallar manzumesinin onarılması güç bir tahribata uğradığını tabir eden Fidan, mevcut global yönetişim modelinin Gazze imtihanında “sınıfta kaldığını” belirtti.
“Küresel nizam onarılması güç bir tahribata uğradı”
Milletlerarası sistemin kapasitesinin önemli bir testten geçtiğini kaydeden Bakan Fidan, insanlığın ortak vicdanında derin yaralar açan krizlerin birbiri gerisine yaşandığına dikkat çekti. Fidan, “Geçtiğimiz sene global nizamın temelini oluşturan kurallar manzumesi onarılması güç bir tahribata uğradı. Bu durum karşısında devletlerin mevcut ittifak bağlantılarını sorguladıklarını ve yeni yapılar tesis etme arayışına girdiklerini gördük.” tabirlerini kullandı.
Çatışmaların, ekonomik dalgalanmaların ve teknolojik dönüşümlerin ülkeleri stratejilerini gözden geçirmeye zorladığını belirten Fidan, sorumluluk sahibi ülkeler için diplomasinin barışçıl tahlil yolunda yegane araç olarak öne çıktığını vurguladı.
“Gazze’deki soykırım uluslararası sistemin sınavı oldu”
2025 yılının Türk dış siyaseti açısından son derece ağır geçtiğini söz eden Fidan, yılın en ağır gündem unsurunun Gazze’de yaşananlar olduğunu söyledi. Fidan, şöyle devam etti:
Gazze’de yaşanan soykırım, memleketler arası hukuk ve insani bedeller bakımından 2025’in en ağır ve öncelikli gündem hususunu teşkil etti. Tıpkı vakitte memleketler arası sistemin kapasitesinin test edildiği bir imtihan niteliği taşıdı. Açıkça söylemek gerekir ki, günümüzün global yönetişim modeli maalesef bu imtihan karşısında sınıfta kaldı. Türkiye olarak, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde dost ve kardeş ülkelerle birlikte soykırımın durdurulması ve ateşkesin sağlanması için büyük uğraş gösterdik. Gelinen kademede kırılgan lakin ümit vadeden bir durumla karşı karşıyayız. Önümüzdeki periyotta ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi, Gazze’nin tekrar imar edilmesi ve Filistinlilerin kendi devletlerinin çatısı altında barış ve huzur içinde yaşayabilmeleri emeliyle çalışmaya devam edeceğiz.
“Diplomatik kanalları açık tutmak için efor gösterdik”
Öteki taraftan, Rusya-Ukrayna savaşı transatlantik bağlardan Avrupa’nın kimliğine ve güvenlik mimarisine kadar pek çok mevzunun alışılagelmiş kalıplarının sorgulandığı tartışmaları da beraberinde getirdi. Türkiye olarak diplomatik kanalları açık tutmak ve barışın tesisi tarafında adımlar atılmasını sağlamak için sahiden başta Cumhurbaşkanımız olmak üzere çok ağır uğraş gösterdik.
2026 yılında savaşın sona erdirilmesi konusundaki çabalar ülkü tahlil ile gerçekçi tahlil ortasındaki farkı kapatmaya odaklanacak. Avrupa güvenlik mimarisi bağlamında başlayan tartışmaların ise daha uzun yıllar ana gündem unsurlarımızdan birini teşkil edeceğini şimdiden öngörmek mümkün.
Öte yandan, Suriye’nin içinden geçtiği büyük dönüşüm ve milletlerarası topluma entegrasyonu 2025 yılının olumlu gelişmelerinden birini teşkil etti. Suriye konusunda bölge ülkelerinin, Avrupalı devletlerin ve ABD’nin ortaya koyduğu yapan iradenin tıpkı kararlılıkla bu yıl da devam etmesini temenni ediyoruz.
“SDG sıkıntısı sorun olmaya devam ediyor”
SDG problemi ise takip ettiğiniz üzere tekrar Suriye, Türkiye ve bölgemizin geri kalanı için bir sorun olmaya devam ediyor. İnşallah bu yıl bu sorun da çözülür. Türkiye olarak bu konudaki kararlı ve net siyasetimizi 2026 yılında da sürdüreceğiz. Geçtiğimiz sene İsrail’in Suriye, İran ve Lübnan üzere ülkeleri maksat alan akınlarının arttığını ve Somaliland’den İran’a uzanan geniş bir coğrafyadaki böl, parçala, yönet faaliyetlerinin ağırlaştığına şahit olduk. Bu siyaset, İsrail’in komşu ülkeleri istikrarsızlaştırarak kendi güvenliğini sağlayabileceği illüzyonuna dayanmaktadır. Kelam konusu zihniyetin yalnızca bölge ülkeleri için değil, global seviyede bir tehdide dönüşmekte olduğunu her fırsatta dikkat çekiyoruz.
Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki dış siyasetimizin 2025 yılında aktif ve pratik sonuçlar ürettiği ortadadır. Değinmiş olduğum başlıklar dışında ayrıyeten Kafkasya’da kalıcı barışın tesisi ve Balkan ülkeleri ve Türk devletleri ile olan bağlantılarımızın daha da güçlendirilmesi 2025’te de en fazla mesai harcadığımız hususlar ortasında yer aldı. Keza Kıbrıs, Ege ve Akdeniz’deki gelişmelerle çok yakından ilgilendik. AB ile bağlantılarımızda ortak bir stratejik perspektif geliştirilmesi istikametindeki irademizi ve çabalarımızı samimi bir biçimde ortaya koyduk. Afrika ülkeleri ile bağlantılarımıza özel emek sarf ettik. Rusya-Ukrayna, Etiyopya-Somali ve Pakistan-Afganistan ortasında arabuluculuk faaliyetleri yürüttük.
“Küresel ve ikili ticari bağlantılarımıza özel değer atfettik”
Ülkemize savunma sanayii konusunda uygulanan yaptırımların büyük oranda kaldırılmasını sağladık. Ekonomik hususlara, global ve ikili ticari bağlarımıza özel ehemmiyet atfettik. Güç ve bağlantısallık mevzularında başka kurumlarımızla bir arada kapsamlı ve kapsayıcı projeler ürettik. Şu konunun bilinmesi gerekmekte; artık hiçbir ülke dış siyasetini evvelden belirlenmiş şablonlara nazaran yürütecek durumda değil. Zira belirsizlik artık daimi hale gelmiş durumdadır. Bugünün memleketler arası ortamı kuralların aşındığı, güç istikrarlarının tekrar formlandığı ve lakin vizyoner başkanların istikamet verebileceği bir yapıya evrilmektedir. İttifakları hakikat kurmak, menfaatleri yanlışsız tanımlamak ve araçları ustalıkla kullanmak zorundayız.
Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu devirde belirleyici bir rol oynama kapasitesine sahiptir ve bu rolü oynamaya da devam edecektir. Gerçekten kriz anlarında tavsiyesi aranan, arabuluculuğu ve katkısı talep edilen bir pozisyona geldiysek bu hem devlet aklının hem de liderliğin uzun yıllara yayılan birikiminin sonucudur. 2026 yılında da ağır bir takvim kestirim edeceğiniz üzere bizi bekliyor. Yeni yılda dış siyaset önceliklerimizi hassasiyetle takip etmeye devam edeceğiz. NATO doruğuna, Türk Devletleri Teşkilatı tepesine ve BM İklim Değişikliği doruğuna inşallah bu yıl mesken sahipliği yapacağız.
Türkiye; ideali ile gerçeklik, kıymetleri ile menfaatleri ortasındaki dengeyi gözeterek, unsurlu duruşuyla, kararlılıkla, özgüvenle ve kesintisiz bir eforla yoluna devam edecektir. Bu anlayış temelinde 2026 yılında Latin Amerika’dan Orta Asya’ya, Orta Asya’dan Doğu Akdeniz’e uzanan geniş coğrafyada inisiyatif almayı ve problemlere tahlil üretmeyi sürdüreceğiz. Bölgemiz için barış, istikrar ve refah üretmek önceliğimiz olmaya devam edecek.