Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Katar’ın Al Jazeera kanalında yayınlanan ve Resul Serdar Ataş’ın sorularını yanıtladığı röportajda gündeme yönelik açıklamalarda bulundu.
Fidan, terör örgütü YPG/SDG ve Şam hükümeti ortasında varılan mutabakatın çok manalı ve kıymetli olduğunu düşündüğünü belirterek, şunları söyledi:
“Prensip gereği, Türkiye olarak, taraflar kim olursa olsun bir uzlaşıya varırlarsa bunu destekleriz. Zira belli unsurlar üzerinde mutabakata vardıkları sürece, bizim açımızdan desteklemeye kıymet olduğunu düşünüyorum. Lakin Türkiye’nin ulusal güvenlik çıkarları konusunda kendi kaygılarımız, kendi kırmızı çizgilerimiz var. Yeniden de, Şam hükümeti SDG ile bir muahede yaptığında, bunlar ekseriyetle gözetilir. Lakin mevcut duruma geri dönersek, sizin de söylediğiniz üzere, ateşkes devam ediyor ve bu da Amerikan güçlerinin DEAŞ tutuklularını Suriye’den Irak’a nakletmesine imkan tanıyor. Bunun kıymetli bir gelişme olduğunu düşünüyorum. Bence herkes buna yardımcı olmalı. Türkiye olarak, Amerikalılarla birlikte bunu hakikaten kolaylaştırmak için elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz.”
Fidan, Türkiye’nin “Kürtlerin liderliğindeki rastgele bir polis yapısını kabul edip etmeyeceğine” ait soruya “SDG esasen Suriye’deki PKK’nın bir uzantısıdır ve PKK’nın dört ülkede dört kolu vardır: Suriye, Irak, İran ve Türkiye. Yani, dört ülke için maksatları var. Suriye Kürtlerine nitekim paha veriyoruz. Onlara hayli adil davranılmalı.” cevabını verdi.
Fidan, PKK terör örgütünün geçmişte yüzlerce kişiyi alıp seferber ettiğini ve SDG ile Suriye’de görevlendirdiğini belirterek, şöyle devam etti:
“Onlar Suriyeli değiller ve şu anda Suriye’deler. Tek emelleri ise Türkiye’nin ulusal güvenlik çıkarlarına ziyan vermek. Ve biz bunun hakikaten ortadan kalkmasını istiyoruz. Bu birincisi. İkincisi, dünya kamuoyunun pek bilmediği bir şey var, o da yalnızca öteki ülkelerden gelen Kürt PKK ögelerine değil, Suriye’de SDG’nin denetimindeki bölgelerdeki Türk solcu ögelerine da Türkiye’ye karşı faaliyet gösterebilecekleri bir sığınak ve yer verildiği. 300 kadar silahlı insan var orada. Bunlar Türk sol örgütlerinin üyeleri ve tek misyonları Türk askeri ve güvenlik güçlerine hücum fırsatları aramak. Biz hepsini tanıyoruz, onlar da bunu biliyor. Biz bunun da ortadan kalkmasını istiyoruz.”
Fidan, geri kalanların, taraflar ortasında hâkim ve üniter devlet unsurları çerçevesinde ele alınması gerektiğine işaret ederek, “Bence hükümran ve üniter bir devlette iki ordunun varlığını istemezsiniz. Alışılmış ki tek bir ordu olmalı, tek bir otorite tarafından komuta edilen tek bir ordu. Polis güçleri ve başka hususlar ise Şam ile SDG ortasında düzenlenebilir. Bu kadar mikro idareyle uğraşmak istemiyoruz. Kendi hassasiyetlerimizin hayli farkındayız, SDG ve öbür taraflardan istediğimiz şeyin epeyce yapılabilir olduğunu düşünüyorum.” diye konuştu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın dış siyaset maksadı olarak yapmaya çalıştığı şeyin epeyce büyük bir fark yarattığını düşündüğünü söyleyen Fidan, şunları kaydetti:
“Öncelikle, Gazze’de ateşkes sağlanması konusunda yapmaya çalıştığı şey, bizim de desteklediğimiz bir şey. Biz de işbirliği yapıyoruz. Ukrayna’da yapmaya çalıştığı şey, Rusya ile Ukrayna ortasında, hasebiyle Avrupa ile Rusya ortasında bir savaşı durdurmak. Bu, bizim sahiden kıymet verdiğimiz bir şey. Suriye’ye gelince, bakış açılarımızın büyük ölçüde örtüştüğünü düşünüyorum. Trump idaresi, yeni Suriye idaresinin kendi sıkıntılarını çözmesini ve memleketler arası toplumun sorumlu bir üyesi olmasını istiyor.”
Fidan, Şam hükümetinin milletlerarası ve bölgesel topluluğun taleplerine epeyce güzel karşılık verdiğini düşündüğünü vurgulayarak, “Bölge ülkeleri ve milletlerarası topluluk, Suriye’nin kendi yaralarını sarmaya yardımcı olmak için işbirliği yapıyor. Bildiğiniz üzere, son 14 yıldır tüm dünya ve bölge iki problemle karşı karşıya, bunlardan biri kitlesel göç. Milyonlarca mülteci Suriye’den çıkıyor. Başkası terör örgütleri.” sözlerini kullandı.
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın Washington ziyaretini hatırlatan Fidan, “DEAŞ’a karşı Milletlerarası Koalisyon’un bir kesimi olmasını sağlayan Kaidesi imzaladı. Bence bu, yeni hükümetin kurumsal açıdan DEAŞ’a karşı Koalisyon’un bir kesimi olması açısından çok manalı bir şey. Bu değerli. Bence çok işbirlikçiler ve olumlu karşılıklar veriyorlar. Fakat SDG ile ilgili sorun kelam konusu olduğunda, Amerikalılar ve Şam ortasında bazen uyuşmazlıklar oluyor. Ve bence biz, Amerikalılar ve Suriyeliler, bu sorunu sıkıntısız bir biçimde çözmek için kapsamlı görüşmeler yapıyoruz.” dedi.
– “Bizim problemimiz İsrail ile değil, bölgedeki İsrail politikalarıyla”
Gazze Barış Planı’nın birinci olarak Gazze sıkıntısını çözmek için ortaya atıldığını ve artık Barış Şurası’nın, tüm sürecin bir uzantısı olduğunu belirten Fidan, şu değerlendirmede bulundu:
“Geçen yıl 25 Eylül’de New York’ta BM Genel Kurulu toplantısı başlatıldığında, 8 Müslüman ülke lideri Başkan Trump ile bir ortaya gelerek Gazze’deki soykırımı çözmenin bir yolunu aradı. Bence asıl başlangıç ve 20 unsurluk Gazze Barış Planı’nın doğduğu yer orasıydı. O günden bu yana, görüş alışverişinde bulunmak, kurumlar oluşturmak, mutabakatlara varmak üzere daima bir süreç devam ediyor. Artık, ateşkesin birinci evresini tamamladık ve Barış Şurası’nın Gazze gündemini hakikaten ilerletebileceğimiz bir platform olduğunu düşünüyoruz.”
Fidan, askeri açıdan bakıldığında, Hamas’ın hiçbir vakit İsrail için caydırıcı bir faktör olmadığını vurgulayarak, “Çünkü Amerikan ordusunun takviyesiyle İsrail’in askeri gücü ile Hamas’ın askeri gücü ortasında hiçbir istikrar yok. Hamas işgale direniyor olsa da, caydırıcı değil. En uygun ihtimalle İsrail için rahatsız edici bir faktör olabilir lakin caydırıcı bir faktör olamaz. Hamas güvenlik güçleri, tüm Gazze’yi yönetmek ve mahallî güvenlik ve polislik hizmetlerini sağlamak için gereğince yeterliydi. Fakat İsrail’i caydırmak kelam konusu olduğunda, İsrail her vakit istediği vakit askeri operasyon düzenleyebilecek bir pozisyondaydı ve hala da o denli.” diye konuştu.
Uluslararası İstikrar Gücü’ne değinen Fidan, “Bu kıymetli bir bahis. Şayet bu uygulanabilirse, hem İsrail hem de Filistinliler için, karşı tarafın saldırısına uğramama ve güvenlik mutabakatlarının ihlal edilme riski olmaması açısından yararlı olacağını düşünüyorum. Bu, Filistin meselesinin yeni bir sayfası olacak.” dedi.
Fidan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’nin Barış Konseyi’ne iştirakine itiraz ettiğini belirterek, “Davet edildik ve katıldık, adım Gazze Yürütme Konseyi’ne dahil edildi ve hala oradayız. Mısır, Katar ve ABD ile birlikte arabuluculuk kümesinin çekirdek üyeleriyiz. Hasebiyle, şu anki pozisyonumuz, Gazze’de devam eden barış sürecine insani, askeri yahut siyasi olarak mümkün olan her türlü katkıyı sağlamak. Artık, talep edilirse, Memleketler arası İstikrar Gücü’ne askeri birlikler sağlamaya hazırız.” sözlerini kullandı.
Türkiye ile İsrail ortasındaki alakaların son devrine işaret eden Fidan, “İsrail ile ticareti keserken bunu çok net bir biçimde tabir ettik; savaş devam ettiği ve Gazze’ye insani yardım girmesine müsaade verilmediği sürece, hayır, ticaretimizi yine başlatmayacağız. Bu bir şeyleri anlatıyor. Bizim sıkıntımız İsrail ile değil, bölgedeki İsrail siyasetleriyle, bilhassa Filistinlilere yönelik siyasetlerle ve son vakitlerde Gazze’de yaşanan soykırımla.” diye konuştu.
Fidan, Türkiye ve İsrail ortasındaki “kopuşun” kaidelere bağlı olduğunu belirtti.
Bakan Fidan, İsrail’in olası İran hücumunda birincil amacının İran ordusunun birtakım kritik yeteneklerini yok etmek olacağını söyledi.
İsrail’in İran’da rejim değişikliği isteyip istemediğine ait soruya Fidan, “Evet, bunu yapmak isterler lakin yapabilirler mi bilmiyorum. Zira bu halkın elinde, dış askeri müdahalenin elinde değil. İran halkı savaş ve dış taarruz, bilhassa de İsrail’den gelen taarruz sırasında, her vakit başkanlarının etrafında birleşir.” karşılığını verdi.
İran konusunda daha fazla bölgesel işbirliği için teşvikte bulunduklarını lisana getiren Fidan, “Bunun sağlanabilmesi için belli uygulamalardan ve siyasetlerden vazgeçmeleri gerek.” tabirini kullandı.
İsrail’in 9 Eylül 2025’te Doha’da Hamas müzakere heyetinin bulunduğu binaya saldırısının akabinde “ABD güvenlik şemsiyesinin güvenilirliğinin sorgulanmasına”, Körfez ülkeleri ve genel olarak bölgenin kendi güvenlik düzenlemelerine gereksinimi olup olmadığına ait soruya Fidan, “Evet, buna gereksinimleri var. Rastgele bir tehdide karşı caydırıcı olmaları gerektiğinden değil, kendi ortalarında temel ve kesin bir inanç oluşturmak için muhtaçlıkları var.” cevabını verdi.
Fidan, bunun inanç inşası açısından değerli olduğuna ve caydırıcılığın sırf ikincil neden olabileceğine dikkati çekerek, şöyle konuştu:
“Çünkü etkileşime girdiğinde, kendini oburunun güvenliğine adadığında, bu en son inançtır. Bölgemizdeki sorun, bölgedeki ulus devletler ortasındaki itimat eksikliği. Uluslarımız ortasındaki inancı artırmayı başarabilirsek, bu istikrar ve barış getirmeye yardımcı olacak. Tahakküm olmayacak, ne Türk tahakkümü ne Arap tahakkümü ne Fars tahakkümü ne de diğer bir tahakküm… Bölgesel ülkeler, bir ortaya geliyor ve sorumlu davranıyor…Avrupa Birliği’nin sıfırdan bugüne kadar nasıl bir yapı oluşturduğuna bir bakın. Neden biz yapamayalım?”
– “Hedefimiz bölgesel dayanışma platformu”
Suudi Arabistan ile Pakistan ortasında geçen yıl imzalanan savunma mutabakatına, Türkiye’nin bu pakta katılmaya hazırlanmasına ve bölgedeki öbür ülkelerin bu örneği takip edip etmeyeceğine ait Fidan, “Bence bölgedeki rastgele bir muahede, daha kapsayıcı olmalı. Bu değerli aksi halde bölücü olmak ya da yeni bir cephe oluşturmak istemiyoruz. Bölgesel bir dayanışma platformu oluşturmak istiyoruz. Gayemiz bu olmalı. 2-3 ülkeyle başlayabilir lakin vakitle, bölgedeki birçok ülkeyi kapsayan, her şeyi içeren bir yapıya dönüşürse, bu ülkü olur ve son maksada hizmet eder.” değerlendirmesinde bulundu.
Bunun büyük bir maliyetle geldiğine işaret eden Fidan, ayrıyeten bu durumun hegemonun ulusal çıkarlarına da hizmet etmediğini vurguladı.
Fidan, bunun örneğini ABD ve bölgedeki öteki hegemonlarla gördüklerini kaydederek, bu nedenle kendi problemlerini kendilerinin çözebilmesi ve bölgesel sahiplenme ile hareket etmeleri gerektiğine dikkati çekti. Bunun için belirli seviyede dayanışma ve kurumsallaşma gerektiğini belirten Fidan, kurumsallaşma kelam konusu olduğunda kimi muahedeler yapılması ve platformlar oluşturulması gerektiğinin altını çizdi.
Dışişleri Bakanı Fidan, sorunlarının çözülmesi için bir hegemona muhtaçlık duymamak için ülkelerin kendi problemlerini çözebilmesi gerektiğini söz etti.
– “Rusya-Ukrayna Savaşı’nda barış mutabakatına her zamankindan daha yakınız”
Rusya-Ukrayna Savaşı kapsamında barış müzakerelerine ve Türkiye’nin muhtemel rolüne ait Fidan, “Tüm tarafların, büyük Avrupa ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri ve aşikâr bir dereceye kadar Rusya’nın da dahil olması açısından, evvelki teşebbüslere kıyasla mümkün bir barış mutabakatına her zamankinden daha yakınız.” dedi.
Fidan, tarafların bir ya da iki değerli mevzuyu çözmeye çalıştığını lisana getirerek, “İlgili taraflarla daima iletişimdeyim zira Türkiye, ateşkes müzakerelerinin birçok boyutunda büyük bir rol oynadı.” diye konuştu.
Türkiye’nin görüşmelere, esir değişimine ve öbür insani hususlara imkan tanıdığını anımsatan Fidan, 4 yıldır savaş devam ederken taraflar ortasında görüşmelerin ve müzakerelerin yapılması gerektiğine dikkati çekti.
Fidan, Türkiye’nin bu muhtaçlığı anladığını ve Rusya ile Ukrayna ortasında yapılabilecek ateşkesin dış siyaset maksatlarının modülü olduğunu belirterek, memnuniyetle bu hususlarda kolaylaştırıcı rol oynadıklarını anlattı.
– “Barış mutabakatı yalnızca Rusya ile Ukrayna ortasında olmayacak”
ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşkesi sağlama konusundaki çalışmalarının işe yaradığını vurgulayan Fidan, şöyle devam etti:
“Nihai amaca ulaşabilir miyiz bilmiyorum lakin neden ulaşamayalım? Tarafların biraz daha yaratıcı olması gerekiyor zira toprakla ilgili belirli bahisler var ve biliyorsunuz, bunlar kolaylıkla ele alınamaz. Öbür hususlar, güvenlik garantileri ve bununla ilgili bahislerde belirli bir seviyede mutabık kalındı. Bildiğiniz üzere, Rusya ile Ukrayna ortasındaki rastgele bir barış muahedesi yalnızca Rusya ile Ukrayna ortasında olmayacak, birebir vakitte Avrupa ile Rusya ortasında olacak. Rusya-ABD ve Rusya-Avrupa ortasındaki ekonomik ve ticari münasebetleri de tekrar tanımlayacak.”
ABD ile Avrupa ortasındaki Grönland gerginliği, NATO’nun rolü, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Çin ile alakalar üzere mevzuların, NATO’nun ve Batı cephesinin geleceği üzerine tesirine dair soruya karşılık veren Fidan, bu hususların Transatlantik topluluğunda büyük problemler olduğunu söyledi.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD’nin değişen konumunun yalnızca bir problem olduğunu ve bu tartışmaya yenilerinin eklendiğini belirterek, “Amerika’nın Avrupa güvenlik mimarisinden mümkün ayrılması, Avrupalılar için büyük bir telaş ve yalnızca Rusya-Ukrayna Savaşı’nda olanlar ve Amerika’nın değişen durumu nedeniyle değil, ayrılma yüzünden de. Grönland problemi de bir sorun. Tarifeler de öteki meseleler oluşturuyor.” değerlendirmesinde bulundu.
– “NATO’da bölünme olursa, Avrupa’nın savunma kapasitesini artırması gerek”
Herhangi bir ülkeye bağımlı olmayan Avrupa güvenlik tertibinin NATO’ya bir alternatif oluşturup oluşturmadığına ve Türkiye’nin bu mevzudaki mümkün rolüne ait soruya Fidan, “Tabii ki NATO, Transatlantik topluluğu için güvenlik alanında temel bir işbirliği çerçevesi. Fonksiyonelliğini koruduğu sürece, Avrupa, Amerikan ve Transatlantik güvenliği maksadına hizmet eder. Fakat kendi ortamızda bölünürsek, ABD ve Avrupa olarak, Avrupa’nın savunma kapasitesini rastgele bir biçimde artırması gerek.” karşılığını verdi.
Fidan, savunma sanayi alanında Avrupa Birliği’nin (AB), Avrupa Güvenlik Hareketi (SAFE) üzere birtakım önlemler aldığını anımsatarak, şunları kaydetti:
“Bizim önerdiğimiz ise tahminen Birleşik Krallık, Türkiye, birtakım büyük Avrupa ülkeleri bir ortaya gelip, Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisinin ne olacağına, dayanıklılığımızı, gücümüzü ve caydırıcılık kabiliyetlerimizi neyin artıracağına dair nitelikli tartışmalar yapmak. Zira şu anda yaşananlar, bölgede ortak bir güvenlik kapasitesine sahip olmadığımız sürece farklı büyük güçlerin, yük merkezlerinin etrafında dönüp duracak olmamız. Bölgede kendi tartı merkezimizi oluşturabiliriz. Birleşik Krallık, Türkiye, Fransa, Almanya ve öbür büyük Avrupa ülkeleri sahiden kendi kararlarını verebilirlerse, Transatlantik yahut Çin yahut Rusya’ya sürüklenmemize gerek kalmaz. Elbette bu büyük güçlerle yüksek kaliteli bir işbirliği kurabiliriz.”
Fidan, Avrupa ve AB’nin güvenliği konusunda sonsuza kadar ABD’yle devam edilmesi ya da bu ülkelerin “kendi tartı merkezlerini” oluşturmaya gereksinim duyması üzere bir seçimle karşı karşıya olduğuna işaret ederek, bölgedeki herkes için emniyet ve güvenlik oluşturmaları gerektiğini vurguladı.