Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Darülaceze Toplumsal Hayat Kenti’nde basın kuruluşlarının temsilcileriyle bir ortaya geldi.
Burada konuşan Göktaş, demografik görünüm ve nüfus yapısı, nüfus siyasetlerinde tarihi dönüşüm, evlenme ve anne olma yaşı, hanelerdeki çocuk sayısı, Aile ve Gençlik Fonu ve çocukları dijital dünyanın zararlarından korumak için yapılan çalışmalara ait hususlara değindi.
Ailenin kadınıyla, erkeğiyle, çocuğuyla, genciyle ve yaşlısıyla toplumun en güçlü desteği olduğunu vurgulayan Göktaş, “Güçlü aile olmadan güçlü toplum, güçlü toplum olmadan güçlü devlet olmaz. Bu anlayış doğrultusunda da tüm siyasetlerimizin merkezine aileyi yerleştiriyoruz. Biz toplumsal politikalarımızı, aileyi güçlendiren bir anlayışla inşa ediyoruz.” tabirlerini kullandı.
Göktaş, bugün tüm araştırma sonuçlarının Türkiye’nin doğurganlık suratında kritik bir eşiğin altına düştüğünü gösterdiğini söz ederek, “Bu düşüş yalnızca demografik bir bilgi değil, iktisattan toplumsal yapıya, çalışma hayatından ulusal güvenliğe kadar pek çok alanı direkt etkileyen bir gelecek sıkıntısıdır.” diye konuştu.
Bu nedenle nüfus sorununu, günübirlik tartışmaların ötesinde, uzun vadeli ve kararlı bir devlet siyaseti olarak ele aldıklarını vurgulayan Göktaş, şunları söyledi:
“Birleşmiş Milletler’in çok düşük senaryosuna nazaran, mevcut eğilimler devam ederse Türkiye nüfusu 2100 yılında 25 milyona kadar gerileyecek. TÜİK’in düşük senaryosuna nazaran ise 54 milyona gerileyecek. Bugün baktığımızda ise 2001 yılında 2,38 olan doğurganlık süratimiz, bugün prestijiyle 1,48’e gerilemiş durumda. Ülkemiz, bu doğurganlık süratiyle Avrupa ülkelerinin düşük doğurganlık oranlarına yaklaşmış hatta Fransa’nın gerisinde kalmıştır. Bu oran, nüfusun kendini yenileme eşiği olan 2,1’in altındadır ve bu Türkiye’yi Avrupa’nın en düşük doğurganlık oranlarına sahip ülkeleriyle tıpkı düzeye getirmiştir. Yalnızca istatistikten ibaret olmayan bu durum üretimden savunmaya, toplumsal güvenlikten kalkınmaya kadar her alanı etkileyecek stratejik bir problemdir. Bu yüzden nüfus problemini ulusal güvenlik ve beka sorunu olarak ele alıyor, çok boyutlu stratejilerle nüfus artışını teşvik eden siyasetler yürütüyor ve yasal düzenlemeleri birbiri gerisine hayata geçiriyoruz.”
– “Aile ve Gençlik Fonu’nu 81 vilayette yaygınlaştırdık”
Ortalama birinci evlenme yaşının arttığına, birinci anne olma yaşında da artış olduğuna işaret eden Bakan Göktaş, kadınlarda ilk anne olma yaşı 2001’de 25,8 iken, 2024’te birinci anne olma yaşının 29,3’e çıktığını, birinci baba olma yaşının 26’dan 28’e yükseldiğini ve bu durumun doğurganlığı da direkt etkilediğini aktardı.
Bugün Türkiye’deki hanelerin yüzde 57’sinde hiç çocuk bulunmadığına dikkati çeken Göktaş, şunları kaydetti:
“Bu oran, yalnızca aile yapısındaki değil, toplumsal yapımızdaki sessiz dönüşümü de göstermesi bakımından değerlidir. Gençlerimizin evlenmesini, aile kurmasını ve çocuk sahibi olmasını desteklemeden nüfus problemini çözemeyeceğimize inanıyoruz. Çok taraflı çalışmalarımızla vilayetlere nazaran doğurganlık suratı, hane çocuk sayısı üzere pek çok parametreyi belirledik ve çalışmalarımızı bu bilimsel bilgiler ışığında sürdürüyoruz. İnanıyorum ki attığımız adımlarla, hayata geçirdiğimiz projelerimizle, teşvik programlarımızla nüfus süratimizi istediğimiz düzeye çıkaracak ve Türkiye’nin genç ve dinamik yapısını koruma edeceğiz.”
“Aile Yılı’nı ailenin değerini tekrar hatırlattığımız, risklere karşı aileyi topyekün desteklediğimiz bir toplumsal farkındalık seferberliği olarak gördük ve çalışmalarınızı büyük bir aşkla ve şevkle yürüttük” diyen Göktaş, 81 vilayette gerçekleştirilen 19 bin 67 faaliyet, imzalanan protokoller ve sağlanan ekonomik avantajlarla ailelerin yanında olduklarını söyledi.
Göktaş, 2025 Aile Yılı’nda “Aile ve Gençlik Fonu”nu 81 vilayette yaygınlaştırdıklarını vurgulayarak, şöyle devam etti:
“Bugüne kadar 68 bin 763 çiftimiz bu fondan yararlanmaya hak kazandı, 8 milyar 466 milyon lira ödeme gerçekleştirdik. Ayrıyeten, farklı kesimlerde yaptığımız 2 bin 24 indirim mutabakatıyla çiftlerimizin evlilik hazırlıklarını kolaylaştırdık. Faizsiz sunduğumuz kredi ölçüsünü yükselterek, 25 yaşına kadar olan gençlerimiz için 250 bin lira, 26 ila 29 yaş ortasındaki gençlerimiz için 200 bin lira olarak belirledik. 48 ay içinde çocuk sahibi olan gençlerimize ise her çocuk için 12 ay erteleme imkanı sunduk. Değerli ve birinci defa duyuracağımız bir bilgiyi de burada sizlerle paylaşmış olayım. Fondan faydalanan 4 bin 715 gencimizin 4 bin 765 çocuğu dünyaya geldi. Bu gençlerde birinci anne olma yaşı ortalaması 23, birinci baba olma ortalama yaşı 26. Bu bilgi Aile ve Gençlik Fonu’nun fonksiyonelliği açısından da son derece umut verici.”
– “Aileyi, nüfusu ve toplumsal yapıyı birlikte ele alan uzun soluklu bir vizyonu hayata geçiriyoruz”
Göktaş, Aile Yılı’nda, doğum yardımlarında da kıymetli bir ıslahatı hayata geçirdiklerini belirterek, birinci çocuk için tek seferlik doğum dayanağını 5 bin liraya çıkardıklarını, ikinci çocuk için 1500 lira, üçüncü ve sonraki çocuklar için 5 bin liralık takviyeleri her ay çocuklar 5 yaşını doldurana kadar sistemli olarak annelerin hesaplarına yatıracaklarını ve bu kapsamda Aile Yılı’nda, 721 bin çocuk için toplam 8,7 milyar lira ödeme gerçekleştirdiklerini aktardı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde 2026-2035 periyodunun “Aile ve Nüfus On Yılı” olarak ilan edildiğini söz eden Göktaş, “Bu devri süreksiz tahliller değil, kalıcı ve yapısal adımlar atacağımız bir yol haritasıyla sürdüreceğiz. Aileyi, nüfusu ve toplumsal yapıyı birlikte ele alan uzun soluklu bir vizyonu hayata geçiriyoruz. Çalışmalarımızı bir genelgeyle yapısal çerçeveye oturtacağız. Önümüzdeki ay Sayın Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle bu genelgeyi tanıtacak ve adımları atacağız.” formunda konuştu.
Göktaş, hem bayan hem erkek memurların, çocukları ilkokul çağına gelene kadar yarım vakitli çalışma hakkından faydalanmalarını sağladıklarını hatırlatarak, “Ayrıca, doğum müsaadesi ve babalık müsaadesi müddetlerinin uzatılması çalışmalarına da öncülük ettik. Bu kapsamda, hem kamu hem de özel kesim çalışanları için doğum müsaadesinin 16 haftadan 24 haftaya, babalık iznininiyse 10 güne çıkarılmasını sağlayacak kanun teklifinin yakın vakitte Meclisimizin onayına sunulmasını bekliyoruz. Bunun yanı sıra, kamu kurum ve kuruluşlarında, kreş ve çocuk bakımevlerinin yaygınlaştırılması için çalışmalarımızı da hızlandırdık.” sözlerini kullandı.
– “Huzurevlerindeki yaşlılarımızın yüzde 30’una fiyatsız hizmet veriyoruz”
Bakan Göktaş, yaşlı hizmetlerinde önceliklerinin yaşlıların kendi konutlarında, ailelerinin yanında onurlu ve inançlı bir halde yaşamalarını sağlamak olduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:
“Evde bakım yardımı, gündüzlü bakım merkezleri ve Yaşlı Takviye Modeli (YADES) üzere programlarla bu anlayışı alana yansıtıyoruz. 2007’de ‘çok yaşlı’ olarak tanımlanan vilayet sayısı 19 iken, 2024’te bu sayı 59’a çıkmıştır. Bu artık iş yükümüzü de artırmıştır fakat programlı, sistemli yürüttüğümüz çalışmalarımız sayesinde hiçbir şey sıkıntı değil. Yaşlılarımızın toplumsal hayata iştirakini sağlamak için önceliğimiz aile ve birey odaklı yatılı bakımdır. Bu anlayışla Bakanlığımıza bağlı 173 huzurevinde 14 bin 885 yaşlıya hizmet sunarken, 282 özel huzurevinde de 13 bin 740 yaşlımız hizmet alıyor.”
2025 yılında 8 huzurevinin açılışını gerçekleştirdiklerini belirten Göktaş, “İnşallah bu yıl da 8 huzurevimiz daha hizmete girecek. Huzurevlerindeki yaşlılarımızın yüzde 30’una fiyatsız hizmet veriyoruz. Öte yandan Türkiye genelinde 42 Gündüzlü Bakım ve Rehabilitasyon Merkezimizle de yaşlılarımızın yanındayız. 2025 yılında 517 bin yaşlı ve yaşlı yakınımıza hizmet verdiğimiz Konutta Bakım Yardımı için aylık 11 bin 702 lira ödeme yapıyoruz. YADES kapsamında da yalnızca 2025 yılında 42 milyon lira kaynak transferi yaptık. 108 bin hanedeki 162 bin yaşlımız için bu kaynak kullanıldı.” diye konuştu.
Göktaş, çocukların dijital alanda güvenliğini sağlamak ve şuurlu kullanım alışkanlıkları kazandırmak için çalışmalarını sürdürdüklerini tabir ederek, yıl sonunda kullanıma açılan “Çocuklar Güvende” web sitesi ve uygulamasıyla ailelerin ve çocukların karşılaştığı riskli durumları direkt iletmelerini sağlayıp, gerekli rehberlik hizmetlerini sunduklarını belirtti.
– “Her çocuğun haklarına tam erişebildiği bir Türkiye inşa etmek için çalışıyoruz”
“Bu çerçevede 2 bin 904 içeriğe direkt müdahale ettik. 81 vilayetimizde 47 bin üyeye ulaşan Çocuk Hakları Komitelerimizle, her çocuğun haklarına tam erişebildiği bir Türkiye inşa etmek için çalışıyoruz. Geçtiğimiz Kasım ayı sonunda ‘Dijital Dünyada Çocuk Hakları’ temasıyla 26. Çocuk Forumu’nu gerçekleştirdik. Çocuklarımız inançlı internetten toplumsal medya kültürüne, aile dayanağından milletlerarası işbirliklerine kadar pek çok ayrıntının yer aldığı 17 unsurluk bir bildiri hazırladık. Öte yandan, birinci imzacısı olduğumuz Dijital Dünyada Çocuk Hakları Mukavelesi ile ulusal ve milletlerarası platformlarda çocukların güvenliğini önceleyen çalışmalar yürütüyoruz.”
Sosyal medya platformlarının çocukları zihinsel, fizikî ve ruhsal olarak olumsuz etkilediğini vurgulayan Göktaş, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Avustralya 16 yaş altı çocuklara toplumsal medya erişimini yasakladı. Biz de yaklaşık 15 aydır bu bahiste çalışıyoruz. 15 yaş altına yönelik toplumsal medya düzenlemesini de içeren torba yasa taslağımız bu ay sonunda Meclis’te ilgili komiteye sevk edilecek. 15 yaşından küçük çocuklara hiçbir formda hizmet sunmama ve hesap açmama yükümlülüğü getirilmesini, çocuklar ziyanlı içeriklere maruz kalmadan tesirli filtreleme sistemlerinin kurulmasını önerdik. Böylelikle çocuklarımızı dijital dünyanın gölgesine değil, inançlı bir geleceğe taşıyacak iradeyi daima birlikte ortaya koyabiliriz.”
Göktaş, Türkiye genelinde oluşturulan Toplumsal Risk Haritaları sayesinde, hangi bölgede, hangi toplumsal takviyeye gereksinim olduğunu mahalle mahalle tahlil ettiklerini belirterek, bu haritaların yardımların yalnızca bir “kaynak aktarımı” değil, riski yerinde durduran bir “müdahale aracı” olmasını sağladığını, intihar, bağımlılık, çocuk istismarı, bayana yönelik şiddet, bayan cinayeti ve radikalleşme üzere başlıklarda 648 toplumsal göstergeyi baz alarak, 35 toplumsal risk haritasını çıkartma çalışmalarının devam ettiğini tabir etti.
– “İhtiyaç sahiplerine direkt temas ediyor, hizmetlerimizin her noktaya ulaştırılmasını sağlıyoruz”
Bakan Göktaş, uluslararası alanda takdir gören Bütünleşik Toplumsal Yardım Bilgi Sistemiyle çalışmalarını bilgiye dayalı, süratli ve tesirli biçimde sürdürdüklerini söz ederek, şunları aktardı:
“81 vilayetimizde bulunan 1003 Toplumsal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfıyla muhtaçlık sahiplerine direkt temas ediyor, hizmetlerimizin her noktaya ulaştırılmasını sağlıyoruz. Bilhassa belirtmek isterim ki, toplumsal yardımlardan faydalanan her 10 bireyden 8’i engellilik, yaşlılık, hastalık ya da bakım yükümlülüğü nedeniyle çalışamayacak durumda olan şahıslardır. İŞKUR’la birlikte çalışabilir durumdaki vatandaşlarımızı istihdam fırsatlarıyla buluşturuyoruz. 571 ADEM ve 87 SODAM’da, yılda 162 bin bayan, sunduğumuz kurslar, eğitimler ve üretim faaliyetleriyle yeteneklerini gelire dönüştürüyor. Ulusal Vefa Programıyla, 128 bin 80 yaşlımızın temel muhtaçlıklarını konutlarında karşılıyoruz.”