Ankara ve İzmir‘de su kıtlığı gündemdeyken, İstanbul‘da tartışmalar su faturaları üzerinden büyüyor. İstanbul Su ve Kanalizasyon Yönetimi (İSKİ) tarafından sayaç okunmadan kesilen emsal faturalar, gerçek tüketimin çok üzerinde çıkabiliyor. Vatandaşlar, ölçülmeyen suya bedel ödemek zorunda kaldıklarını belirtiyor. 2019 yılından bu yana su faturalarına 13 kat zam yapan İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), artık de emsal fatura uygulaması nedeniyle eleştiriliyor. Sayaç okunmayan devirlerde, tüketim geçmiş ortalamalara nazaran kestirim edilerek faturalandırılıyor ve bu durum, bilhassa otomatik ödeme talimatı olan aboneler için fazla ödeme riskini artırıyor.
İstanbul’da Emsal Fatura Uygulaması ve Vatandaş Şikayetleri
Bir vatandaşın bir evvelki ayki gerçek su tüketimi 9 metreküp olarak kaydedildi. Fakat bir sonraki ay sayaç okunmadı ve İSKİ, fiili ölçüm yapmak yerine emsal metoduyla tüketimi 28 metreküp olarak hesapladı. Vatandaşın kendi denetiminde sayaçta görülen toplam tüketim ise sırf 11 metreküp oldu. Ortadaki fark 17 metreküp olarak kayıtlara geçti. Toplumsal medya ve şikayet sitelerinde emsal olaylara yönelik yüzlerce yorum ve tenkit bulunuyor. Birçok vatandaş, yüksek gelen faturalardan şikayet ederken, emsal fatura okumanın şuurlu yapıldığını sav ediyor.
Faturaların Artış Sebepleri ve Uzman Görüşleri
- Yüksek faturayı fark eden vatandaş, İSKİ’nin 185 davet merkezine başvurduğunda, faturanın sayaç okunmadığı için emsal olarak düzenlendiği bilgisini aldı.
- Emsal hesabının hangi kriterlere nazaran yapıldığına dair net bir açıklama sunulmadı.
- Uzmanlar, emsal faturaların sırf istisnai durumlarda ve geçmiş tüketim ortalamalarına dayanarak, gerçek sayaç okumasıyla mahsuplaştırılarak uygulanması gerektiğini belirtiyor.
- Sayaç okunmaması yahut işçinin alana çıkmaması nedeniyle vatandaşlara yüksek fatura yansıtılması eleştiriliyor.
Emsal Fatura Uygulamasının Türel Boyutu
Tüketici hukuku alanında çalışan avukat Kadir Önaldı, sayaç okunmadan kesilen emsal faturaların önemli türel problemler barındırdığını belirtiyor. “Su faturası ölçüme dayanmak zorundadır. Sayaç varken tüketimin varsayıma dayalı halde faturalandırılması, temel hukuk prensiplerine karşıttır. Emsal uygulaması fakat mecburî ve süreksiz hallerde kullanılabilir. Evvelki ay 9 metreküp olan bir tüketimin, rastgele bir teknik münasebet sunulmadan 28 metreküp olarak tahakkuk ettirilmesi hukuken savunulamaz. Vatandaşın yazılı itirazı halinde yönetimin bu faturayı düzeltme yükümlülüğü vardır. Aksi durumda idari süreç iptaline kadar gidebilecek bir süreç doğar.”
Tüketici Derneklerinin Görüşleri
Tüketici dernekleri, emsal fatura uygulamasının yaygınlaşmasının önemli bir inanç sorunu oluşturduğunu vurguluyor. “Son periyotta su, elektrik ve doğalgaz faturalarında emsal uygulaması mazeretiyle yapılan yüksek tahakkuklar artıyor. Vatandaş faturayı denetim etmezse fazla bedel otomatik olarak tahsil ediliyor. Bu kabul edilemez. Su üzere temel bir gereksinimde sorumluluk yönetime aittir. Sayaç okunmuyorsa bunun bedeli vatandaşa yüklenemez. Emsal fatura istisna olmaktan çıktı, neredeyse rutin hale geldi. Bu durum açıkça tüketici aleyhine bir uygulamadır.”