Yasa Dışı Ticaretle Çaba Konferansı, Ankara Ticaret Odası (ATO) ev sahipliğinde Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın katılımıyla düzenlendi.
Bolat, burada yaptığı konuşmada, yasa dışı ticaretin, tesirleri bakımından çok boyutlu bir problem olduğunu bildirerek, bu sorun nedeniyle uydurma eserler yoluyla tüketici sıhhatinin riske atıldığını, üretim, istihdam, vergi geliri, döviz kaybı yoluyla ülke iktisadının zaafa uğratıldığını anlattı.
Yasa dışı ticaretin, organize hata örgütlerini güçlendirerek kamu sistemi ve güvenliğini tehdit ettiğine dikkati çeken Bolat, “Yasa dışı ticaret, devletin harcamalarını yapabilmek için gerekli olan vergi gelirlerinin azalmasına yol açtığı ve kamu hizmetlerine ayrılan kaynaklarda kıymetli kayıp oluşturduğu için kesinlikle gayret edilmesi gereken bir alandır.” diye konuştu.
“Yasa dışı ticaretle uğraş etmek için canla başla çalışıyoruz”
Bu emelle başta ihracat ve ithalat süreçleri olmak üzere gümrük süreçlerinin her geçen gün daha süratli ve teknoloji ağır bir biçimde yürütülmesini sağladıklarını aktaran Bolat, kelamlarına şöyle devam etti:
“Eşya, taşıt ve yolcu hareketlerini risk tahlillerine dayalı olarak denetim ederek ülkemizin ve halkımızın menfaatlerini muhafaza istikametinde uğraşımızı güçlü biçimde sürdürüyoruz. Yetkilendirilmiş Yükümlü, Tek Pencere, Müsaadeli Gönderici, Liman Tek Pencere üzere sistemler ile Hava Yolu Süreçlerinin Dijitalleştirilmesi Projesi üzere uygulamalarla teknik, dijital ve yasal düzenlemeler gerçekleştirdik. Gümrük yönetimlerimizin altyapılarını geliştirmek, fiziki kapasitesini artırmak üzere birçok modernizasyon projesini hayata geçirdik ve yapmaya da devam ediyoruz.”
Bolat, Türkiye’nin gümrük kapıları ve yönetimlerinin, dünyada örnek gösterildiğine işaret ederek, bu manada İslam İşbirliği Teşkilatına bağlı İslam Ticaret ve Sanayi Odasının, İslam ülkelerinde de emsal uygulamalar yapılması için TOBB ile çalışma yapacağını aktardı.
Türkiye’nin Orta Asya’ya açılan kıymetli gümrük kapılarından birisi olan Ağrı Gürbulak’ın çağdaşlaştırma ve yenileme çalışmalarının tamamlandığına dikkati çeken Bolat, kapının resmi açılışının gelecek haftalarda yapılacağını bildirdi.
“Cari süreçlerdeki istikrarlı sürecimiz devam ediyor”
Bakan Bolat, Türkiye’nin ithalatını etkileyen ögelere ait bilgi vererek, “Burada yarıdan fazla artış sağlayan en kıymetli iki kalem, emtia piyasalarındaki hareketlilik nedeniyle altın ons fiyatlarındaki büyük yükseliştir. İki yıl öncesine nazaran bizim altın ithalatımız ölçü olarak yarı yarıya azalmakla birlikte ons altının dolar bedeli neredeyse son bir buçuk yılda yüzde 100’den fazla arttı. Paha prestijiyle altın ithalatında artış oldu. Bu bahiste Hazine ve Maliye Bakanlığı ile birlikte çalışıyoruz. Binek araba ithalatındaki artış da buna eklenebilir. Lakin cari süreçlerdeki istikrarlı sürecimiz devam ediyor. Hizmetler ticaretimizde 63-64 milyar dolar fazla sağlayarak, cari süreçler açığımızı hayli makul düzeyde tutacağız.” dedi.
Global sisteme entegre olan Türkiye’de yasal ticaretin önünün her vakit açık olduğunu belirten Bolat, yasa dışı ticaret yahut kaçakçılığa tevessül edenlerle kararlı uğraşın bugüne kadar olduğu üzere bundan sonra da güçlenerek devam edeceğini söyledi.
Bolat, Bakanlık olarak yasal ticareti her vakit desteklediklerine ve ekonomik büyümenin ticaretin artmasıyla gerçekleşeceğine inandıklarına dikkati çekerek, “Yasa dışı ticarete de geçit vermiyoruz ve vermeyeceğiz. Geçen yıl gümrüklerde yakalama sayılarımız yüzde 79 artışla 98,5 milyar liraya yükseldi. Dünya ekonomisindeki çalkantılar karşısında bu cins yasa dışı ticarete yahut uyuşturucu ticaretine tevessül edenlerle çabamızın ne kadar sıkı halde yapıldığını bu sayılar ortaya koymaktadır.” diye konuştu.
Bu rakamların sadece Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün sayıları olduğunu anımsatan Bolat, İçişleri Bakanlığının ünitelerinin de faal çabasıyla sayıların çok daha yüksek olduğunu belirtti.
“2025’te 13,6 milyar lira toplam ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi”
Bolat, bu faaliyetlere ek olarak gümrük süreçlerinin evvelden, cari ve sonradan denetimlerinin yapıldığını bildirerek, “Ticaret Araştırmaları ve Risk Kıymetlendirme Genel Müdürlüğümüz ile Rehberlik ve Teftiş Başkanlığımızın çalışmalarıyla sonradan yapılan denetimler sonucunda, 2025’te 9,8 milyar lira kıymetinde gümrük vergisinin eksik beyan edildiği ortaya çıkarıldı. Bu süreci yapanlara ek tahakkuk ve para cezası süreci gerçekleştirildi. Ayrıyeten ikincil denetimler de yapılıyor. Burada da aşağı üst 3,8 milyar liralık ek tahakkuk uygulaması yapıldı. Toplamda, sonradan ve ikincil denetimler kapsamında yüzde 100 artışla 2025’te 13,6 milyar lira toplam ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi.” tabirlerini kullandı.
Kayıt dışı ticaretin çok süratli hal değiştirdiğini ve kontrolün en fazla zorlaştığı alanların başında dijital mecraların geldiğini söyleyen Bolat, şu tabirleri kullandı:
“Bugün kayıt dışılık yalnızca faturasız mal satmak değil, birebir vakitte dijital dünyada tüketiciyi yanıltarak haksız kar elde etmek haline de gelmiştir. Reklam Kurulu vasıtasıyla bu yeni jenerasyon kayıt dışılıkla da amansız bir mücadele sergiliyoruz. Reklam Kurulu, Haziran 2023’ten bu yana tüketicileri aldatıcı ve aldatıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalarla çabası kapsamında 606 milyon liranın üzerinde idari para cezası uyguladı ve reklam erişim yasağı getirdi.”
“Haksız ticaret uygulamalarına 2 milyar 658 milyon lira ceza”
Bolat, yasa dışı ticaretle gayretin bir modülü olarak mevzuata alışılmamış stokçuluk, karaborsacılık, fahiş fiyatla çaba manasında da faal çalışma yürüttüklerini bildirerek, şu sözleri kullandı:
“Tüketicinin Korunması ve Piyasa Nezareti, İç Ticaret ile Eser Güvenliği ve Kontrolü genel müdürlükleri ile vilayet ticaret müdürlüklerindeki kıymetli kontrol elemanı arkadaşlarımız vasıtasıyla tam 577 bin 771 işletme ve 41,3 milyon eser denetlendi. Mevzuatlara karşıt davranan ve tüketici haklarına ziyan veren, bu manada maddelere muhalif haksız ticari uygulamaları yapan ilgili firmalara 2 milyar 658 milyon liralık ceza kesildi. Bunlar birer birer tahsil edilmektedir.”
Bağımsız bir şura olan Rekabet Şurasının da adil ve haklı ticaretin yerleşmesi ile maddelere uygun olmayan uygulamalarla gayret kapsamında 2024’te 223 soruşturmada 7,7 milyar liralık ceza kestiğini anımsatan Bolat, “2025 yılında Rekabet Kurulu 227 soruşturmada 13,2 milyar lira idari para cezası uygulamıştır.” diye konuştu.