Her biri milyarlarca kullanıcıya sahip toplumsal medya devlerinin data sızıntısı, casusluk ve mahremiyet üçgenindeki sicilleri her geçen gün kabarıyor.
Dijital teknolojilerin dünya çapında yaygınlaşmasıyla birlikte başta ABD ve Çin merkezliler olmak üzere birçok teknoloji şirketi dünyanın en kıymetli markaları listelerinde üst sıralarda yer almaya başladı.
Teknoloji şirketlerinin kullanıcı sayısının yükselmesiyle hakikat orantılı olarak sahip oldukları data ölçülerinin da artması mahremiyet tartışmalarını sık sık gündeme getiriyor.
Bu manada son devirde yaşanan mahremiyet tartışmalarına Google ve Meta damga vuruyor. Teknoloji devi Google’ın sesli asistanının kullanıcıları bilgileri dışında dinlediği ve bu bilgileri reklam hedefli kullandığı argüman ediliyor.
Google Asistan’ın ortamdaki sesleri kaydettiği ve bu özel konuşmaların reklam verenlerle paylaşıldığı öne sürüldü.
Reuters’ta yer alan habere nazaran, Google, yasal riskleri ve uzun sürecek dava sürecini önlemek ismine 68 milyon dolarlık uzlaşma bedeli ödemeyi kabul etti.
Bir başka gelişme de tüm dünyada milyarlarca kullanıcıya sahip Meta’da yaşandı. Çok uluslu bir küme, WhatsApp’ın aslında iletileri sakladığını, tahlil ettiğini ve şirket çalışanlarının bu iletilere erişebildiğini öne sürüyor. Şirkete ABD’de açılan davada, “WhatsApp Uçtan Uca Şifreleme” sisteminin gerçeği yansıtmadığı ve kullanıcı mahremiyetinin ihlal edildiği öne sürüldü.
Edward Snowden devlet-sosyal medya bağını açığa çıkardı
Teknoloji devlerinin casusluk ve mahremiyeti ihlal etme argümanları ise bir oldukça eskiye gidiyor. Başta ABD merkezli toplumsal medya platformları olmak üzere birçok şirket kurulduğu günden bugüne pek çok tezle gündeme gelirken bunlar ortasında en öne çıkanı ise eski ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) çalışanı Edward Snowden’ın elde ettiği bilinmeyen dokümanları tüm dünya ile paylaşması oldu.
Evraklarda, ABD hükümetinin yalnızca “şüphelileri” değil, tüm dünyayı kapsayan kitlesel bir gözetleme sistemi kurduğu ortaya çıkarken, Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) Google, Apple, Facebook, Microsoft ve Yahoo üzere dev şirketlerin sunucularına direkt erişim sağlayabildiği ve kullanıcıların e-postalarını, sohbet geçmişlerini ve belgelerini izleyebildiği ortaya çıkmıştı.
Facebook’a tarihteki en yüksek “gizlilik ihlali” cezası kesildi
Dünya gündemine damga vuran bir başka toplumsal medya skandalı ise 2018 yılında ortaya çıktı. Cambridge Analytica skandalı ismi verilen olay, yalnızca bir “veri sızıntısı” değil, dijital dataların insanların psikolojisini manipüle ederek seçim sonuçlarını değiştirmek için kullanıldığı bir “psikolojik savaş” örneği olarak tarihe geçti.
Facebook üzerinden “this is your digital life” isimli bir kişilik testi uygulaması ile yaklaşık 87 milyon kişinin tüm bilgilerini ele geçiren Cambridge Analytica şirketi, bu devasa data setini kullanarak her bir kullanıcı için ruhsal profiller çıkardı.
Bireylerin hassasiyetlerine nazaran manipülasyonlar yaptığı belirlenen şirketin bu yolla hem Brexit seçimlerini hem de ABD’deki 2016 seçimlerine tesir ettiği düşünülüyor.
Olayın sonucunda Cambridge Analytica şirketi kapatılırken toplumsal medya şirketi Facebook’a 5 milyar dolar ceza kesildi. Bu da bir teknoloji şirketine verilen en yüksek “gizlilik ihlali” cezası oldu.
ABD Hükümeti ile X ortasındaki sansür paydaşlığı açığa çıktı
“Twitter Dosyaları” ifşaları da toplumsal medya tarihinin en öne çıkan tartışmaları ortasında yer aldı. ABD’li iş insanı Elon Musk’ın platformu satın aldıktan sonra bağımsız gazetecilere açtığı şirket içi yazışmalar ve evraklardan oluşan dev ifşaat serilerinde X’in (eski ismiyle Twitter) eski idaresinin ABD hükümetiyle yaptığı kapalı muahedeler gözler önüne serildi.